Noʻgʻoy tili
Noʻgʻoy tili | |
---|---|
Milliy nomi | Nogay tili |
Mamlakatlar |
|
Rasmiylik holati |
|
Soʻzlashuvchilarning umumiy soni | 88 328 (2010) [1] |
Turkumlanishi | |
Turkum | Yevroosiyo tillari |
Til oilasi | |
Alifbosi | kirill |
Til kodlari | |
ISO 639-2 | nog |
ISO 639-3 | nog |
Noʻgʻoy tili — turkiy tillar oilasiga mansub, Rossiya Federatsiyasining Chechen Respublikasida, Stavropol (jumladan, Qorachoy-Cherkes Respublikasi) va Krasnodar oʻlkalarining bir qator tumanlarida tarqalgan. Oqnoʻgʻ-ay, noʻgʻay, qoranoʻgʻay lahjalariga boʻlinadi. 60 mingga yaqin kishi soʻzlashadi. Noʻgʻoy tili fonetik va grammatik xususiyatlari bilan qozoq va qoraqalpoq tillariga oʻxshaydi, maye. umumturkiy "ch" va "sh" tovushlari Noʻgʻoy tilida "sh" va "s"ga muvofiq keladi (Noʻgʻoy tilidagi shiq va tas soʻzlari boshqa turkiy tillarda chiq va tash tarzida talaffuz etiladi). Adabiy Noʻgʻoy tili 20-asrda shakllangan; uning taʼsirida dialektal farqlar yoʻqolib bormoqda. Yozuvi 1924—28 yillarda arab alifbosi, 1928—38 yillardalotin alifbosi asosida boʻlgan; 1938-yildan esa rus grafikasi asosidagi alifbodan foydalaniladi.[2]
Alifbosi
[edit | edit source]Arab alifbosi
[edit | edit source]1928-yilgacha qoʻllangan arab alifbosi
ڮ ۇ ۋ پ ںُ چ ژ گ
Lotin alifbosi
[edit | edit source]1928-yildan ketin lotin alifbosini foydalandi
A a | B v | Ç ç | D d | E e | Ә ә | G g | Ƣ ƣ |
I i | K k | L l | M m | N n | Ꞑ ꞑ | O o | Ө ө |
P p | Q q | R r | S s | Ş ş | T t | U u | Y y |
J j | Z z | V v |
Kirill alifbosi
[edit | edit source]Hozirgi kundagi foydalanayotgan kirill alifbosi.
kirillcha | Transliteratsiya | kirillcha | Transliteratsiya |
---|---|---|---|
A a | A a | P p | P p |
Aь aь | A‘ a‘ (Ä ä) | R r | R r |
B b | B b | S s | S s |
V v | V v (W w) | T t | T t |
G g | G g | U u | U u |
D d | D d | Uь uь | U‘ u‘ (Ü ü) |
E e | E e | F f | F f |
J j | J j | X x | X x |
Z z | Z z | Ts ts | Ts ts |
I i | İ i | Ch ch | Ch ch (Ç ç) |
Y y | Y y | Sh sh | Sh sh (Ş ş) |
K k | K k (Q q) | Ъ ʼ | - |
L l | L l | Ы ы | I ı |
M m | M m | Ь ь | - |
N n | N n | E e | E e |
Nʼ nʼ | Ng ng | Yu yu | Yu yu |
O o | O o | Ya ya | Ya ya |
Oь oь | O‘ o‘ (Ö ö) |
Manbalar
[edit | edit source]- ↑ Perepis-2010
- ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil