bî
Bilêvkirin
[biguhêre]Navdêr 1
[biguhêre]Zayenda mê ya binavkirî | ||
---|---|---|
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | bî | bî |
Îzafe | biya | biyên |
Çemandî | biyê | biyan |
Nîşandera çemandî | wê biyê | wan biyan |
Bangkirin | biyê | biyino |
Zayenda mê ya nebinavkirî | ||
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | biyek | biyin |
Îzafe | biyeke | biyine |
Çemandî | biyekê | biyinan |
bî mê
- (dar) Darek e ku li nêzîk avan şîn dibe belg zirav û fêqiyê wê zer e
- işqa mecaz tu terke
Ev sormecafî pey bî
Tu yarê wiha der ke — (Feqiyê Teyran, )
- işqa mecaz tu terke
Herwiha
[biguhêre]Jê
[biguhêre]Navê zanistî
[biguhêre]- Salix
Etîmolojî
[biguhêre]Hevreha soranî بی (bî), farisî بید (bîd), kundal şahî ڤێ, hewramî ۋیکۆڵ, zazakî viyale, osetî уедагӕ (wedagæ), peştûyî وله (wala), ya farisî, pehlewî wyt /wēd/... hemû ji proto-hindûewropî **wéh₁itis.
Werger
[biguhêre]- Abxazî: аԥслыш (āpsləš)
- Adîgeyî: пцелы (pcelə)
- Afrîkansî: wilg, wilger, wilgerboom
- Akadî: 𒄑𒁍 (GIŠBU /ḫilēpu/), 𒄑𒊮𒆗 (GIŠŠAG4.KAL /šakkullu/)
- Albanî: shelg → sq n
- Almanî: Weide → de m, Weidenbaum → de n
- Altayiya başûrî: тал (tal)
- Amharî: አኻያ (ʾäxaya)
- Aramî:
- Aramî: ערבְתא m (/*ʿarəbṯā/)
- Aramiya babîlonî ya cihûyî: עַרְבְּתָא m (ʿarbṯā), חִילָּפָא n (ḥellāp̄ā)
- Siryaniya klasîk: ܥܱܪܒܬ݂ܴܐ m (ʿarbṯā), ܗܶܠܴܦܴܐ n (ḥellāp̄ā)
- Arapaho: yookox
- Aromanî: saltsi m, saltse m
- Astûrî: salce n, salgueru n
- Aynuyî: スス (susu)
- Azerî: söyüd → az
- Baskî: sahats
- Başkîrî: тал (tal)
- Felbern :
- Belarusî: вярба m (vjarba)
- Bretonî: haleg → br
- Bulgarî: върба → bg m (vǎrba)
- Burmayî: မိုးမခ → my (mui:ma.hka.)
- Buyî: waixlux
- Cahuillayî: sáxat
- Çeçenî: дак (dak)
- Çekî: vrba → cs m
- Çerokî: ᏕᎴᎦᎵᏍ (delegalis), ᏗᎵᎦᎵᏍᎩ (diligalisgi)
- Çeyenî: ménó'ke
- Çînî:
- Dakotayî: chąthúhu
- Danmarkî: pil g, piletræ nt
- Endonezyayî: dedalu → id
- Erebî: صَفْصَاف n (ṣafṣāf), غَرَب → ar n (ḡarab), خِلَاف n (ḵilāf)
- Erebiya misrî: صفصاف n (ṣafṣāf)
- Ermenî: ուռենի → hy (uṙeni), ուռի → hy (uṙi)
- Erzayî: каль (kalʹ)
- Esperantoyî: saliko → eo
- Estonî: paju, remmelgas → et
- Evenî: хят (hẹt)
- Farisî: بید → fa (bid)
- Ferî: pílur n, pílatræ nt
- Fînî: paju → fi
- Flamiya rojava: wulge
- Frankoprovansî: sôge n
- Fransî: saule → fr n
- Frisian:
- Friyolî: venčhâr n, molec n, vencjâr n
- Gaelîka skotî: seileach n
- Galîsî: salgueiro → gl n, xalce n, vimieiro → gl n, vimbieiro n, sarga m, trogalleiro n
- Gurcî: ტირიფი → ka (ṭiripi)
- Hawayî: wīlou
- Holendî: wilg → nl n
- Hopîyî: qahavi
- Îbranî: עֲרָבָה → he m (ʿărāḇā́), צַפְצָפָה → he m (ṣap̄ṣāp̄á)
- Îdoyî: saliko → io
- Îngilîziya kevn: wīþiġ n
- Îngilîziya navîn: salow, wylow
- Îngilîzî: willow → en
- Îngriyî: paju
- Înterlîngua: salice
- Înupîakî: uqpik
- Îrlendî: saileach m, sail → ga m, saileog m
- Îtalî: salice → it n, salcio n
- Îzlendî: víðir → is n
- Japonî: 柳 → ja (ヤナギ, yanagi)
- Karaçay-balkarî: тал
- Karelî: paju
- Katalanî: salze → ca n
- Keçwayî: sawsi, wayaw
- Kiliwayî: ijáau
- Kirgizî: тал → ky (tal)
- Komî-permyakî: бадь (badʹ)
- Komî-zîriyî: бадь (badʹ)
- Koreyî: 버들 → ko (beodeul), 버드나무 → ko (beodeunamu)
- Kornî: helygen m
- Krî: ᓃᐱᓰᕀ (niipisiiy)
- Kumikî: тал (tal)
- Lakî: щавщи (š̄awš̄i)
- Latgalî: veituls n
- Latînî: salix m
- Latviyayî: vītols n
- Lezgînî: цӏвелин ттар (c̣velin t̄ar)
- Lîgûrî: sàrxo n
- Lîtwanî: gluosnis n
- Luksembûrgî: Weid m
- Makedonî: врба m (vrba)
- Mançûyî: ᡶᠣᡩᠣᡥᠣ (fodoho)
- Manksî: shellagh m
- Mansî: тып (typ)
- Maorî: whiro, wirou
- Mariya rojhilatî: уа
- Mazenderanî: فک (fek)
- Mecarî: fűzfa → hu, fűz → hu
- Misrî:
(ṯrt m) - Mokşayî: каль (kalʹ), иса (isa)
- Mongolî: уд мод (ud mod), бургас мод (burgas mod)
- Nahwatlî: huexotl → nah
- Napolîtanî: salece n
- Navajoyî: kʼaiʼ
- Nedersaksî: Wied m
- Norwecî: vier → no n, vierslekt n, viere pj
- Ojibweyî: oziisigobiminzh
- Oksîtanî: sause → oc n, salze → oc n, sauce → oc n, assaleç → oc n
- Omaha-poncayî: thíxe
- Osetî: хӕрис (xæris)
- Otomiya mezquital: xits'o
- Ozbekî: tol → uz
- Peştûyî: وله m (wala)
- Polabî: varbă m
- Polonî: wierzba → pl m
- Portugalî: salgueiro → pt n
- Prusiya kevn: apīwitwa
- Purepeçayî: tarhemu
- Qazaxî: кызыл тал (kyzyl tal)
- Romanyayî: salcie → ro m
- Rusî: и́ва → ru m (íva), ве́рба → ru m (vérba)
- Samî:
- Sardînî: sabixi, saighi, sagili, saliche
- Sêriyî: paaij
- Sicîlî: sàlici → scn n
- Silesî: wiyrba m
- Sirboxirwatî:
- Slaviya kevn: врьбиѥ nt (vrĭbije)
- Slovakî: vŕba → sk m
- Slovenî: vrba → sl m
- Sorbî:
- Spanî: sauce → es n, mimbrera m, sauz → es n
- Sûmerî: 𒄑𒊮𒆗 (GIŠŠAG4.KAL /šagkal/)
- Swahîlî: mwerebi yj, mierebi pj
- Swêdî: pil → sv g, vide → sv
- Tübatulabalî: ha·l
- Tagalogî: sawse
- Tananaya jêrîn: kʼwyʼ
- Taosî: íałoną
- Tayî: ต้นหลิว (ton lio)
- Telûgûyî: ఒక విధమైన చెట్టు (oka vidhamaina ceṭṭu)
- Teterî: тал → tt (tal)
- Tirkî: söğüt → tr
- Tirkmenî: söwüt
- Tîbetî: ལྕང་མ (lcang ma)
- Tuvanî: тал (tal)
- Udî: соьйуьд (söjüd)
- Udmurtî: бадь (badʹ), бадьпу (badʹpu)
- Ûkraynî: верба́ → uk m (verbá)
- Venîsî: salgaro → vec n
- Vepsî: raid
- Viyetnamî: liễu → vi
- Volapûkî: salig → vo
- Walonî: så → wa m
- Weylsî: helygen m
- Wîlamowî: wajd m
- Xakasî: тал (tal)
- Ximêrî: ដើមសូល (daəm sool)
- Xosayî: umngcunube 3 an 4
- Yakutî: үөт (üöt), талах (talax)
- Yidîşî: ווערבע m (verbe)
- Yurokî: pahkʷoˀ
- Yûnanî: ιτιά → el m (itiá)
- Zhuangî: goliux
- Ev qismê Wergerê ji agahiyên naveroka vê guhertoya gotara wekhev a li ser Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.
Navdêr 2
[biguhêre]bî mê
Rengdêr
[biguhêre]bî
- jina ku mêrê wê miriye:
bîjin
jinebî - mêrê ku jina wî miriye:
bîmêr
mêrebî - zaroka/ê li derveyî zewacê hatiye radan:
bîje
bîjî
Etîmolojî
[biguhêre]Ji proto-hindûewropî: *weidh- ("cuda kirin") > *widh-evā- ("bî, bîjin").
-
- Avestayî: vithava- ("bî, bîjin")
- Farisiya navîn: vēvak vêpak- ("bî, bîjin")
- Farisî: bēve ("bî, bîjin")
- Kurmancî: bī ("bî, bîjin") ...
- Kurdiya başûrî: bîve ("bî, bîjin")
- Soranî: bêwe ("bî, bîjin")
- Zazakî: viya ("bî, bîjin")
- Sanskrîtî: vidhavā- ("bî, bîjin")
- Latînî: vidua ("bî, bîjin")
- Yûnanî: eitheos ("bêjin, bekar")
- Almanî: Witwe ("bî, bîjin")
- Îngilîzî: widow ("bî, bîjin") ...
- Çavkanî: Horn p.60, Watkins p.97, Etymonline
Jê
[biguhêre]Werger
[biguhêre]bîjin — binêre bîjin
bîmêr — binêre bîmêr
Formeke lêkerê
[biguhêre]bî
Kategorî:
- Kurmancî
- Bilêvkirina IPAyê bi kurmancî
- Dengên kurmancî ji Bidlîsê
- Deng bi kurmancî
- Navdêr bi kurmancî
- Navdêrên mê bi kurmancî
- Dar bi kurmancî
- Ji wêjeya klasîk (kurmancî)
- Jêgirtin bi kurmancî
- Peyvên kurmancî ji proto-hindûewropî
- Werger bi aramiya babîlonî ya cihûyî
- Fêkî bi kurmancî
- Rengdêr bi kurmancî
- Formên lêkeran bi kurmancî
- Devokî bi kurmancî