Dziady część III: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
→Linki zewnętrzne: szablon |
m Wycofano edycję użytkownika 2A00:F41:284B:5F8A:0:2B:8C55:4101 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to NiktWażny. Znacznik: Wycofanie zmian |
||
(Nie pokazano 11 wersji utworzonych przez 9 użytkowników) | |||
Linia 4: | Linia 4: | ||
|grafika = |
|grafika = |
||
|opis grafiki = |
|opis grafiki = |
||
|alt grafiki = |
|||
|autor = [[Adam Mickiewicz]] |
|autor = [[Adam Mickiewicz]] |
||
|tematyka = |
|tematyka = |
||
Linia 19: | Linia 20: | ||
}} |
}} |
||
[[Plik:Kuna-Mickiewicz.JPG|thumb|Fragment niezrealizowanego pomnika Adama Mickiewicza, dłuta [[Henryk Kuna|Henryka Kuny]], przedstawiający scenę z Dziadów]] |
[[Plik:Kuna-Mickiewicz.JPG|thumb|Fragment niezrealizowanego pomnika Adama Mickiewicza, dłuta [[Henryk Kuna|Henryka Kuny]], przedstawiający scenę z Dziadów]] |
||
[[Plik:Wilno - w bazylianskiej celi.JPG|250px|thumb|Tablica upamiętniająca więzienie Adama Mickiewcza w [[Cerkiew |
[[Plik:Wilno - w bazylianskiej celi.JPG|250px|thumb|Tablica upamiętniająca więzienie Adama Mickiewcza w [[Cerkiew Trójcy Świętej i klasztor Bazylianów w Wilnie|klasztorze bazylianów w Wilnie]]]] |
||
'''Dziady część III''' – utwór dramatyczny [[Adam Mickiewicz|Adama Mickiewicza]] należący do cyklu dramatów ''[[Dziady (dramat)|Dziady]]''. Utwór powstawał w roku 1832 w [[Drezno|Dreźnie]]. Opublikowany został po raz pierwszy w 1832 roku<ref>{{Cytuj |autor = |tytuł = Poezye Adama Mickiewicza. T. 4, wyd. 1832 |data = |data dostępu = 2018-07-07 |opis = Wyd. 1 paryskie, zawiera: Dziady cz. III |opublikowany = polona.pl |url = https://polona.pl/item/poezye-adama-mickiewicza-t-4,MzQ4NzMx/4/#info:metadata}}</ref> jako IV tom ''Poezji'' (w wydaniu zbiorowym), oraz rok później w edycji osobnej<ref>{{Cytuj |autor = |tytuł = Adama Mickiewicza Dziadów część trzecia, wyd. 1833 |data = |data dostępu = 2018-07-07 |opublikowany = polona.pl |url = https://polona.pl/item/adama-mickiewicza-dziadow-czesc-trzecia,NjU5OTUxMjM/12/#info:metadata}}</ref>. |
'''Dziady część III''' – utwór dramatyczny [[Adam Mickiewicz|Adama Mickiewicza]] należący do cyklu dramatów ''[[Dziady (dramat)|Dziady]]''. Utwór powstawał w roku 1832 w [[Drezno|Dreźnie]]. Opublikowany został po raz pierwszy w 1832 roku<ref>{{Cytuj |autor = |tytuł = Poezye Adama Mickiewicza. T. 4, wyd. 1832 |data = |data dostępu = 2018-07-07 |opis = Wyd. 1 paryskie, zawiera: Dziady cz. III |opublikowany = polona.pl |url = https://polona.pl/item/poezye-adama-mickiewicza-t-4,MzQ4NzMx/4/#info:metadata}}</ref> jako IV tom ''Poezji'' (w wydaniu zbiorowym), oraz rok później w edycji osobnej<ref>{{Cytuj |autor = |tytuł = Adama Mickiewicza Dziadów część trzecia, wyd. 1833 |data = |data dostępu = 2018-07-07 |opublikowany = polona.pl |url = https://polona.pl/item/adama-mickiewicza-dziadow-czesc-trzecia,NjU5OTUxMjM/12/#info:metadata}}</ref>. |
||
Linia 29: | Linia 30: | ||
Charakterystyczną cechą tego dramatu jest jego nieciągłość, fragmentaryczność i [[kompozycja otwarta|otwarta, swobodna kompozycja]]. Żaden z licznych [[wątek (literatura)|wątków]] fabularnych nie został ukończony, losy bohaterów są niedopowiedziane (z wyjątkiem Doktora, który ginie od uderzenia piorunem)<ref name="dwa-siedem-dziewięć">{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 279}}</ref>. Do całego cyklu nawiązuje scena IX (obrzęd tytułowych ''Dziadów''). |
Charakterystyczną cechą tego dramatu jest jego nieciągłość, fragmentaryczność i [[kompozycja otwarta|otwarta, swobodna kompozycja]]. Żaden z licznych [[wątek (literatura)|wątków]] fabularnych nie został ukończony, losy bohaterów są niedopowiedziane (z wyjątkiem Doktora, który ginie od uderzenia piorunem)<ref name="dwa-siedem-dziewięć">{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 279}}</ref>. Do całego cyklu nawiązuje scena IX (obrzęd tytułowych ''Dziadów''). |
||
Plan historyczny utworu dzieli się na dwie części: jawną (oficjalny wymiar rzeczywistości) i ukrytą ([[martyrologia]], spiski i walka narodowowyzwoleńcza)<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 280}}</ref>. W części jawnej (''Dom wiejski pode Lwowem'', ''Salon Warszawski'', ''Pan Senator'') poeta staje się bezlitosnym analitykiem i krytycznym obserwatorem zaprezentowanej w utworze zbiorowości. Zbiorowość ta dzieli się na |
Plan historyczny utworu dzieli się na dwie części: jawną (oficjalny wymiar rzeczywistości) i ukrytą ([[martyrologia]], spiski i walka narodowowyzwoleńcza)<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 280}}</ref>. W części jawnej (''Dom wiejski pode Lwowem'', ''Salon Warszawski'', ''Pan Senator'') poeta staje się bezlitosnym analitykiem i krytycznym obserwatorem zaprezentowanej w utworze zbiorowości. Zbiorowość ta dzieli się na „lewą” i „prawą” stronę. W części ukrytej autor zawarł swoją drezdeńską koncepcję martyrologicznej historii Polski<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 281}}</ref>. |
||
Jedną z cech charakterystycznych dla tej części Dziadów jest [[mesjanizm polski|mesjanizm]], polegający na eksploatowaniu paraleli pomiędzy cierpieniem Jezusa a ofiarą Polaków pozbawionych własnej państwowości i prześladowanych. Ofiara ta ma mieć, według Mickiewicza, charakter uniwersalny, stanowi bowiem powtórzenie odkupienia Chrystusa<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 282}}</ref>. Wyrazicielem takiej postawy w utworze jest Ks. Piotr, który posiada zdolność przewidywania przyszłości ( |
Jedną z cech charakterystycznych dla tej części Dziadów jest [[mesjanizm polski|mesjanizm]], polegający na eksploatowaniu paraleli pomiędzy cierpieniem Jezusa a ofiarą Polaków pozbawionych własnej państwowości i prześladowanych. Ofiara ta ma mieć, według Mickiewicza, charakter uniwersalny, stanowi bowiem powtórzenie odkupienia Chrystusa<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 282}}</ref>. Wyrazicielem takiej postawy w utworze jest Ks. Piotr, który posiada zdolność przewidywania przyszłości („widzenia”). Jego przepowiednie mają charakter optymistyczny, chociaż ich treść jest bardzo nieprecyzyjna (np. liczba [[44 (liczba)|44]])<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 283-284}}</ref>. Przeciwieństwem ks. Piotra w utworze jest [[Gustaw (Dziady)|Konrad]], którego cechuje [[indywidualizm]], świadomość własnej wyjątkowości, a nawet duma urastająca do pychy<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 284}}</ref>. Źródło takiej postawy tkwi w przekonaniu, że jest wielkim poetą, dzięki czemu dysponuje wyjątkową mocą (''Ja czuję nieśmiertelność, nieśmiertelność tworzę, / Cóż ty większego mogłeś zrobić - Boże?'', sc. II, w. 54-55)<ref name="dwa-osiem-sześć">{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 286}}</ref>. Posiada zdolność do odczuwania bólu za cały naród polski. W ''[[Wielka improwizacja|Wielkiej improwizacji]]'' podnosi bunt przeciwko Bogu, żądając od Niego władzy nad światem, aby urządzić go lepiej. Oskarża Boga w ten sposób o całe zło, a do tak gwałtownych żądań popycha Konrada odczuwanie cierpień własnego narodu (''Ja i ojczyzna to jedno. / Nazywam się Milijon - bo za milijony / Kocham i cierpię katusze'', w. 259-261). Żąda od Stwórcy całkowitej kontroli nad ludźmi, dlatego też marzenie o szczęściu i pokoju na Ziemi nosi cechy [[tyran]]ii<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 285}}</ref>. Jednak Konrad nie zostaje wyraźnie w utworze potępiony<ref name="dwa-osiem-sześć"/>. |
||
== ''Ustęp'' == |
== ''Ustęp'' == |
||
Linia 43: | Linia 44: | ||
* A. Mickiewicz ''Dziady'', wyd. Morex 1995. |
* A. Mickiewicz ''Dziady'', wyd. Morex 1995. |
||
* ''Repetytorium z języka polskiego'', wyd. Greg, 1996 |
* ''Repetytorium z języka polskiego'', wyd. Greg, 1996 |
||
* ''Historia literatury Polskiej w zarysie'' wyd. PWN, 1980 |
* ''Historia literatury Polskiej w zarysie'', [[Wydawnictwo Naukowe PWN|wyd. PWN]], 1980 |
||
* Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: ''Romantyzm'', Warszawa, 1999 |
* [[Alina Witkowska]], [[Ryszard Przybylski]]: ''Romantyzm'', Warszawa, 1999 |
||
== Linki zewnętrzne == |
== Linki zewnętrzne == |
Aktualna wersja na dzień 18:11, 27 kwi 2024
Autor | |
---|---|
Typ utworu | |
Wydanie oryginalne | |
Miejsce wydania | |
Język | |
Data wydania |
Dziady część III – utwór dramatyczny Adama Mickiewicza należący do cyklu dramatów Dziady. Utwór powstawał w roku 1832 w Dreźnie. Opublikowany został po raz pierwszy w 1832 roku[1] jako IV tom Poezji (w wydaniu zbiorowym), oraz rok później w edycji osobnej[2].
Utwór niekiedy określany mianem Dziady drezdeńskie, ze względu na miejsce powstania[3].
Dziady część III
[edytuj | edytuj kod]Trzecia, ostatnia ukończona część dramatu, została napisana wiosną 1832 roku (wiąże się to z pobytem Mickiewicza w Dreźnie). Przez badaczy ta część Dziadów jest uważana za arcydzieło polskiego dramatu romantycznego[4], m.in. ze względu na połączenie w jednym utworze problematyki polityczno-historycznej z metafizyczną.
Charakterystyczną cechą tego dramatu jest jego nieciągłość, fragmentaryczność i otwarta, swobodna kompozycja. Żaden z licznych wątków fabularnych nie został ukończony, losy bohaterów są niedopowiedziane (z wyjątkiem Doktora, który ginie od uderzenia piorunem)[5]. Do całego cyklu nawiązuje scena IX (obrzęd tytułowych Dziadów).
Plan historyczny utworu dzieli się na dwie części: jawną (oficjalny wymiar rzeczywistości) i ukrytą (martyrologia, spiski i walka narodowowyzwoleńcza)[6]. W części jawnej (Dom wiejski pode Lwowem, Salon Warszawski, Pan Senator) poeta staje się bezlitosnym analitykiem i krytycznym obserwatorem zaprezentowanej w utworze zbiorowości. Zbiorowość ta dzieli się na „lewą” i „prawą” stronę. W części ukrytej autor zawarł swoją drezdeńską koncepcję martyrologicznej historii Polski[7].
Jedną z cech charakterystycznych dla tej części Dziadów jest mesjanizm, polegający na eksploatowaniu paraleli pomiędzy cierpieniem Jezusa a ofiarą Polaków pozbawionych własnej państwowości i prześladowanych. Ofiara ta ma mieć, według Mickiewicza, charakter uniwersalny, stanowi bowiem powtórzenie odkupienia Chrystusa[8]. Wyrazicielem takiej postawy w utworze jest Ks. Piotr, który posiada zdolność przewidywania przyszłości („widzenia”). Jego przepowiednie mają charakter optymistyczny, chociaż ich treść jest bardzo nieprecyzyjna (np. liczba 44)[9]. Przeciwieństwem ks. Piotra w utworze jest Konrad, którego cechuje indywidualizm, świadomość własnej wyjątkowości, a nawet duma urastająca do pychy[10]. Źródło takiej postawy tkwi w przekonaniu, że jest wielkim poetą, dzięki czemu dysponuje wyjątkową mocą (Ja czuję nieśmiertelność, nieśmiertelność tworzę, / Cóż ty większego mogłeś zrobić - Boże?, sc. II, w. 54-55)[11]. Posiada zdolność do odczuwania bólu za cały naród polski. W Wielkiej improwizacji podnosi bunt przeciwko Bogu, żądając od Niego władzy nad światem, aby urządzić go lepiej. Oskarża Boga w ten sposób o całe zło, a do tak gwałtownych żądań popycha Konrada odczuwanie cierpień własnego narodu (Ja i ojczyzna to jedno. / Nazywam się Milijon - bo za milijony / Kocham i cierpię katusze, w. 259-261). Żąda od Stwórcy całkowitej kontroli nad ludźmi, dlatego też marzenie o szczęściu i pokoju na Ziemi nosi cechy tyranii[12]. Jednak Konrad nie zostaje wyraźnie w utworze potępiony[11].
Ustęp
[edytuj | edytuj kod]W skład dramatu wchodzi obszerny epicki Ustęp, w którym poeta opisuje państwo carskie, jako machinę bezmyślnego ucisku oraz związane z tym wynaturzenia (militaryzm). Jednocześnie jednak dostrzega w społeczeństwie rosyjskim zjawiska mogące w przyszłości obalić despotyzm. Dlatego ustęp zamyka hołd złożony rosyjskim dekabrystom w wierszu lirycznym – Do przyjaciół Moskali.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Poezye Adama Mickiewicza. T. 4, wyd. 1832 [online], Wyd. 1 paryskie, zawiera: Dziady cz. III, polona.pl [dostęp 2018-07-07] .
- ↑ Adama Mickiewicza Dziadów część trzecia, wyd. 1833 [online], polona.pl [dostęp 2018-07-07] .
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 276.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 277.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 279.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 280.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 281.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 282.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 283-284.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 284.
- ↑ a b Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 286.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 285.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- A. Mickiewicz Dziady, wyd. Morex 1995.
- Repetytorium z języka polskiego, wyd. Greg, 1996
- Historia literatury Polskiej w zarysie, wyd. PWN, 1980
- Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm, Warszawa, 1999
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Adam Mickiewicz, Dziady część III (wyd. 2 paryskie, 1838) w serwisie Polona.pl
- Adam Mickiewicz, Dziadów część III w podobiźnie autografu Adama Mickiewicza w serwisie Polona.pl
- Adam Mickiewicz, Todtenfeier = (Dziady) (wyd. 1887, alf. got.) w serwisie Polona.pl