Proinsulina
Proinsulina – peptyd, nieaktywny prekursor insuliny. Proinsulina powstaje w trzustce, w komórkach β wysepek Langerhansa. Gen zlokalizowany na krótszym ramieniu chromosomu 11 (locus p15.5[potrzebny przypis]) koduje powstawanie prekursorowego peptydu preproinsuliny[1], liczącego u człowieka 110 aminokwasów. Preproinsulina zawiera fragment sygnałowy złożony z 24 aminokwasów, który w retikulum endoplazmatycznym[potrzebny przypis] pod wpływem odpowiedniej proteazy zostaje odcięty i w ten sposób powstaje proinsulina[1].
Proinsulina składa się z 86 aminokwasów[potrzebny przypis]. Łańcuch proinsuliny przyjmuje charakterystyczną konformację z mostkami dwusiarczkowymi (-S-S-) łączącymi łańcuchy A (21 aminokwasów) i B (30 aminokwasów)[1]. Podczas wydzielania insuliny w komórkach β 35-aminokwasowy[potrzebny przypis] fragment - peptyd C - jest odcinany i powstaje właściwy hormon. Najpierw endopeptydaza 1 przerywa połączenie peptydu C z łańcuchem B, potem endopeptydaza 2 powoduje przerwanie połączenia pomiędzy peptydem C a łańcuchem A. Do krwi dostają się niewielkie ilości proinsuliny[potrzebny przypis]. Z jednej cząsteczki proinsuliny powstaje w aparacie Golgiego komórki beta jedna cząsteczka insuliny i jedna cząsteczka peptydu C[1]. Składniki te w takiej samej proporcji są wydzielane do krwi układu wrotnego.
Proinsulina ma bardzo małą aktywność biologiczną[1], a siła jej działania zmniejszającego glikemię jest równa 10–15% siły działania insuliny u człowieka.[potrzebny przypis]
- ↑ a b c d e Marian Grzymisławski: Budowa układów związanych z przyswajaniem pokarmu. W: Jan Gawęcki, Lech Hryniewiecki: Żywienie człowieka. T. 1: Podstawy nauki o żywieniu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 68. ISBN 83-01-13947-1.