Przejdź do zawartości

Dyrektor teatru (KV 486)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Dyrektor teatru
Der Schauspieldirektor
Muzyka

Wolfgang Amadeus Mozart

Libretto

Gottlieb Stephanie

Liczba aktów

1

Język oryginału

niemiecki

Prapremiera

7 lutego 1786 w oranżerii Pałacu Schönbrunn, Wiedeń

Dyrektor teatru (Der Schauspieldirektor, KV 486) – jednoaktowy singspiel z muzyką autorstwa Wolfganga Amadeusa Mozarta oraz librettem w języku niemieckim autorstwa Gottlieba Stephanie.

Pierwotnie został napisany z powodu „cesarskiego rozkazu” cesarza Józefa II, który zaprosił 80 gości na prywatny obiad[1]. Jest uważany za „parodię próżności śpiewaków”[1], którzy spierają się o status i płace.

Mozart, który określa utwór jako „komedię z muzyką”[2], napisał go w ramach swojego udział w konkursie muzycznym, w związku z którym odbyło się prywatne przedstawienie zorganizowane 7 lutego 1786 r. przez Józefa II w Pałacu Schönbrunn w Wiedniu[3]. W tym konkursie niemiecki singspiel, prezentowany na jednym końcu sali, zmierzył się z konkurującą z nim włoskim dziełem - była to opera buffa Antonio Salieriego, Prima la musica e poi le parole (Najpierw muzyka, potem słowa), która była wówczas przedstawiona na drugim końcu sali[1]. Po premierze odbyło się pierwszy z trzech publicznych przedstawień, które cztery dni później odbyły się 11 lutego w Theater am Kärntnertor w Wiedniu[3].

Historia utworu

[edytuj | edytuj kod]

Utwór powstał w bardzo twórczym okresie życia Mozarta, w tym samym czasie, co jego Wesele Figara, którego premiera odbyła się jeszcze w tym samym roku, wraz z trzema koncertami fortepianowymi i „kilkunastoma ważniejszymi utworami”[1].

Oprócz uwertury w partyturze znajdują się tylko cztery numery wokalne, a treść muzyczną (około 30 minut)[4] dopełniają charakterystyczne dla swoich czasów mówione dialogi. Jednym z najważniejszych wydarzeń, które Erik Smith opisuje jako bardzo zabawne, jest to, że „każda dama śpiewa o szlachetności swojej sztuki, próbując pokonać rywalkę coraz wyższymi notami”[1]. Chociaż została ona opisana jako „głupiutka farsa”, wydaje się, że Mozart skorzystał z okazji, aby napisać poważne arie[2], a zatem „przesłuchanie” Madame Herz obejmuje jej arię „Da schlägt die Abschiedsstunde” („Tam bije godzina wyjazdu”), podczas gdy Mademoiselle Silberklang śpiewa eleganckie rondo „Bester Jüngling” („Droga młodość”).

bohater typ głosu obsada podczas premiery 7 lutego 1786
Frank - dyrektor teatru rola mówiona Johann Gottlieb Stephanie Jr.
Eiler - bankier rola mówiona Johann Franz Hieronymus Brockmann
Buff - śpiewak komiczny bas Joseph Weidmann
Monsieur Vogelsang - śpiewak tenor Valentin Adamberger
Madame Herz - śpiewaczka sopran Aloysia Weber
Mademoiselle Silberklang - śpiewaczka sopran Caterina Cavalieri
Herz - aktor rola mówiona Joseph Lange
Madame Pfeil - aktorka rola mówiona Anna Maria Stephanie
Madame Krone - aktorka rola mówiona Johanna Sacco
Madame Vogelsang - aktorka rola mówiona Maria Anna Adamberger

Treść

[edytuj | edytuj kod]

Impresario Frank (wraz z towarzyszącym mu Buffem) przesłuchuje dwie aktorki do swojej nowej grupy teatralnej. Podczas gdy oboje są zatrudnieni, kłócą się o to, kto otrzyma główną rolę i kto otrzyma najwięcej. Aby zilustrować ich mocne strony, każda z nich śpiewa uderzającą arię na poparcie swojego twierdzenia (Herz: "Da schlägt die Abschiedsstunde", Silberklang: "Bester Jüngling"). Porozumienie zostaje osiągnięte, gdy tenor Vogelsang interweniuje, w przezabawnym trio Juliana Rushtona: „Ich bin die erste Sängerin” ("Jestem primadonną") zostaje uzgodniony kompromis - każdym otrzymuje „duże pensje i rozliczenia gwiazd”[2]. Utwór kończy kwartet „Jeder Künstler strebt nach Ehre” (Każdy artysta dąży do chwały).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Karol Stromenger, Iskier przewodnik operowy, Warszawa: Iskry, 1976.
  • Smith, Erik (2001). "Der Schauspieldirektor". In Amanda Holden (ed.). The New Penguin Opera Guide. New York: Penguin Putnam. ISBN 0-14-029312-4.
  • Rushton, Julian (1998). "Der Schauspieldirektor". In Stanley Sadie (ed.). The New Grove Dictionary of Opera. 4. London: Macmillan. ISBN 0-333-73432-7.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b c d e Amanda Holden, The new Penguin opera guide, London: Penguin, 2001, ISBN 0-14-029312-4, OCLC 48629111 [dostęp 2021-08-23].
  2. a b c Stanley Sadie, The New Grove dictionary of opera, London 1992, ISBN 0-935859-92-6, OCLC 26809899 [dostęp 2021-08-23].
  3. a b Der Schauspieldirektor - The Impresario [online], opera.stanford.edu [dostęp 2021-08-23].
  4. Schauspieldirektor - Libretto [online], opera.stanford.edu [dostęp 2021-08-23].