Tove (film)
Gatunek | |
---|---|
Rok produkcji |
2020 |
Data premiery |
9 września 2020 |
Kraj produkcji | |
Język | |
Czas trwania |
115 min |
Reżyseria | |
Scenariusz |
Eeva Putro |
Główne role |
Alma Pöysti |
Muzyka |
Matti Bye |
Zdjęcia |
Linda Wassberg |
Montaż |
Samu Heikkilä |
Produkcja |
Helsinki-filmi |
Dystrybucja | |
Budżet |
3,4 mln euro |
Tove – fińsko-szwedzki dramat biograficzny z 2020 roku w reżyserii Zaidy Bergroth, poświęcony pisarce Tove Jansson. Budżet filmu wyniósł 3,4 miliona euro, co czyni go drugim pod tym względem filmem w Finlandii (droższy był tylko Żołnierz nieznany / Tuntematon sotilas z 2017 roku)[1].
Fabuła
[edytuj | edytuj kod]Helsinki, rok 1945. Zakończenie wojny daje Tove Jansson poczucie wolności twórczej i społecznej. Niekonwencjonalny styl życia artystki – sztuka współczesna, imprezy i otwarty związek z żonatym politykiem – kłóci się z ideałami jej ojca. Pragnienie wolności głównej bohaterki zostaje wystawione na próbę, gdy poznaje ona reżyser Vivicę Bandler. W czasie rozterek uczuciowych, jej kariera twórcza przybiera nieoczekiwany obrót[2].
Obsada
[edytuj | edytuj kod]Na podstawie[3]:
- Alma Pöysti – Tove Jansson
- Krista Kosonen – Vivica Bandler
- Shanti Roney – Atos Wirtanen
- Joanna Haartti – Tuulikki Pietilä
- Kajsa Ernst – Signe Hammarsten-Jansson
- Robert Enckell – Viktor Jansson
Odbiór
[edytuj | edytuj kod]Film po raz pierwszy pokazano 9 września 2020 na festiwalu w Toronto[4], natomiast premiera w Finlandii odbyła się 2 października 2020[5]. W ciągu niespełna czterech tygodni od premiery obejrzało go ponad 100 tysięcy widzów, co uczyniło go najchętniej oglądanym fińskim filmem szwedzkojęzycznym od 40 lat[6]. Do stycznia 2021 film obejrzało niemal 160 tysięcy osób, a ponadto został on dystrybuowany do ponad 50 państw[7]. W Finlandii film otrzymał ograniczenie wiekowe od 12 lat, natomiast w Rosji, ze względu na przepisy zabraniające promocji homoseksualizmu osobom nieletnim, otrzymał ograniczenie 18+[8].
Martta Kaukonen z „Me Naiset” pochwaliła scenarzystkę za dialogi, a reżyser za to, że znalazła kompromis między opowiadaniem o życiu uczuciowym i karierze pisarki. Zauważyła również, że film kończy się w nietypowym momencie – w czasie, gdy Jansson nawiązała znajomość z Tuulikki Pietilą, co wydało jej się dziwnym[9]. W Szwecji dzieło oceniono w większości pozytywnie. Eva af Geijerstam z „Dagens Nyheter” szczególną uwagę zwróciła na rolę Pöysti, która jej zdaniem znakomicie zagrała pisarkę[10]. Fredrik Sahlin stwierdził natomiast, że film go rozczarował, jednakże za przyczynę uznał duże oczekiwania dotyczące filmu, chwaląc jednocześnie reżyserię i rolę Almy Pöysti[11]. Z drugiej strony, Emma Grey Munthe z „Aftonbladet” skrytykowała film, twierdząc iż nie oddaje on mądrości, elokwencji i humoru pisarki, a końcowe sceny obrazu, w których Jansson poznaje Pietilę, są wypełnione większą energią niż cała reszta dzieła[12].
W Rosji film zebrał mieszane recenzje. Natalja Pamsik określiła go „artystycznym” i pochwaliła za wyraziste postaci oraz przyciągającą historię. Uznała również, że był on na tyle efektowny, że była przekonana, iż został on nakręcony przez reżysera z Hollywood, zwracając jednocześnie uwagę, że Jansson zasługuje na bardziej subtelne odniesienie do swojej osobowości niż wolna interpretacja jej życia osobistego. Z drugiej strony, jej zdaniem „uporczywe skupianie się na orientacji artystki (...) okazało się ważniejsze niż jej twórczość”. Mimo to pochwaliła jednak grę aktorską Almy Pöysti[13]. Film został również skrytykowany przez Tatjanę Trejster z portalu Intermedia. Jej zdaniem nie przedstawia on żadnych walorów artystycznych, a historia w nim przedstawiona jest „nudna i trywialna, podobnie jak jego bohaterowie”. Uznała też, że obraz „jest pełen sztampowych i wulgarnych w najgorszym tego słowa znaczeniu scen miłosnych”. Skrytykowała ona również przedstawienie pisarki w filmie, stwierdzając że prawdziwa Jansson była błyskotliwa, odważna i pogodna, natomiast w obrazie przedstawiono ją jako zwariowaną, pożądliwą i niezbyt inteligentną kobietę, dla której w życiu liczy się tylko seks i malarstwo[14]. Anna Niechajewa z RIA Nowosti uznała, że film, mimo kontrowersyjnej fabuły, okazał się ciekawy estetycznie i niepozbawiony intryg[15]. Julija Szagielman z Kommiersanta określiła obraz jako „uspokajający” i „naładowany spokojnym optymizmem i zdrową, spokojną akceptacją życia w każdym jego aspekcie”[16].
Alexandra Heller-Nicholas z Alliance of Women Film Journalists nazwała film „pełnym miłości portretem światowej ikony”, a także pochwaliła go za rolę głównej aktorki oraz scenografię, która ożywiła dzieło[17]. Również Leslie Felperin z „The Hollywood Reportera” pozytywnie oceniła grę aktorską Almy Pöysti, a także dopasowane kostiumy i scenografię[18]. Lee Jutton z „Film Inquiry” stwierdziła, iż w przeciwieństwie do większości filmów biograficznych, Tove inspiruje i dodaje energii. Ponadto wyróżniła także Pöysti, zwracając jednocześnie uwagę na dobrą grę aktorską pozostałych członków obsady; pozytywnie oceniła też montaż i scenografię[19]. Również Alissa Simon z „Variety” pozytywnie oceniła film, zwracając uwagę na rolę Pöysti oraz reżyserię[20].
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]Film został fińskim kandydatem do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego w 2021 roku[21], jednak nie otrzymał nominacji[22]. Film został nominowany do nagrody Jussi w 10 kategoriach – najlepszy film, reżyseria, główna rola kobieca, drugoplanowa rola męska, scenariusz, zdjęcia, muzyka, scenografia, kostiumy i charakteryzacja[23]. Ostatecznie wygrał w 7 kategoriach – najlepszy film, reżyseria, główna rola kobieca, zdjęcia, kostiumy, scenografia i charakteryzacja[24][25].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Katariina Lehtikanto: Tove-elokuvalla 3,4 miljoonan jättibudjetti - intiimikohtausten koordinaattori mukana rakkauskohtauksissa. Iltalehti, 2020-09-15. [dostęp 2021-09-17]. (fiń.).
- ↑ Tove. Nordisk Film. [dostęp 2021-09-17]. (fiń. • szw.).
- ↑ Tove. Elonet. [dostęp 2021-09-17]. (fiń.).
- ↑ TOVE sai maailmanensi-iltansa Torontossa – kansainvälinen elokuvalehdistö ylistää/TOVE hade världspremiär i Toronto – internationella recensionerna av filmen är lysande. Nordisk Film, 2020-09-10. [dostęp 2021-09-17]. (fiń. • szw.).
- ↑ Tove. Finnkino. [dostęp 2021-09-17]. (fiń.).
- ↑ Pekka Torvinen: Tove-elokuva on rikkomassa vanhoja ennätyksiä: Tiettävästi katsotuin suomenruotsalainen elokuva 40 vuoteen. Helsingin Sanomat, 2020-10-29. [dostęp 2021-09-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-11-01)]. (fiń.).
- ↑ TOVE jatkaa maailmanvalloitustaan – elokuva on myyty Yhdysvaltoihin, Kanadaan ja Isoon-Britanniaan/TOVE fortsätter att erövra världen – nu har filmen sålts till USA, Kanada och Storbritannien. Nordisk Film, 2021-01-20. [dostęp 2021-09-17]. (fiń. • szw.).
- ↑ Arja Paananen: Tove-elokuva pyörii Venäjällä homopropagandalaista huolimatta – pietarilainen Jelena liikuttui näkemästään. Ilta-Sanomat, 2021-06-29. [dostęp 2021-09-17]. (fiń.).
- ↑ Martta Kaukonen: Arvostelussa Tove-elokuva! Keskiössä Tove Janssonin kiihkeä romanssi naimisissa olevan ohjaajan kanssa. Ilta-Sanomat, 2020-10-02. [dostęp 2021-09-17]. (fiń.).
- ↑ Eva af Geijerstam: Vilt och vackert om konstnärsliv i finska ”Tove”. Dagens Nyheter, 2021-05-27. [dostęp 2021-09-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-27)]. (szw.).
- ↑ Fredrik Sahlin: Filmrecension: Tove – en konventionell film om en okonventionell ikon. Sveriges Television, 2021-01-29. [dostęp 2021-09-18]. (szw.).
- ↑ Emma Gray Munthe: Traditionellt på gränsen till träigt. Aftonbladet, 2021-05-28. [dostęp 2021-09-18]. (szw.).
- ↑ Natalja Pamsik: "Поцелуйсла менясла". Про фильм о Туве Янссон. 2021-05-25. [dostęp 2021-09-17]. (ros.).
- ↑ Tatjana Trejster: Рецензия на фильм «Туве»: Это не настоящая Туве. InterMedia, 2021-05-25. [dostęp 2021-09-17]. (ros.).
- ↑ Муми-мама, ирландские гопники и якутская тайна. Что идет в кино. RIA Nowosti, 2021-05-27. [dostęp 2021-09-17]. (ros.).
- ↑ Julija Szagielman. Нежный троллинг. „Kommiersant”. 90, s. 11, 2021-05-28. ISSN 1563-6380. (ros.).
- ↑ Alexandra Heller-Nicholas: TOVE (TIFF20) – Review by Alexandra Heller-Nicholas. Alliance of Women Film Journalists, 2020-09-08. [dostęp 2021-09-17]. (ang.).
- ↑ Leslie Felperin: ‘Tove’: Film Review. The Hollywood Reporter, 2020-12-16. [dostęp 2021-09-17]. (ang.).
- ↑ Lee Jutton: TOVE: Meet the Mind Behind the Moomins. Film Inquiry, 2021-05-31. [dostęp 2021-09-17]. (ang.).
- ↑ Alissa Simon: ‘Tove’ Review: An Engaging Biopic on Moomins Creator Tove Jansson. Variety, 2020-09-09. [dostęp 2021-09-17]. (ang.).
- ↑ Janne Sundqvist: Tove on Suomen Oscar-ehdokas. Yle, 2020-11-18. [dostęp 2021-09-17]. (fiń.).
- ↑ Miia Gustafsson: Tove-elokuva ei päässyt jatkoon Oscar-kisassa. Yle, 2021-02-10. [dostęp 2021-09-17]. (fiń.).
- ↑ Tässä ovat Jussi-ehdokkaat – Tove-elokuva kahmi jopa 10 ehdokkuutta. Ilta-Sanomat, 2021-02-11. [dostęp 2021-09-17]. (fiń.).
- ↑ Tero Kartastenpää: Tove rohmusi seitsemän Jussia: paras elokuva, ohjaus ja naispääosa – elämäntyöpalkinto akateemikko Pirjo Honkasalolle. Helsingin Sanomat, 2021-09-15. [dostęp 2021-09-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-16)]. (fiń.).
- ↑ Taneli Topelius: Tove voitti 7 Jussia ja oli paras elokuva, Alma Pöystille naispääosan palkinto – katso tästä kaikki palkitut. Ilta-Sanomat, 2021-09-15. [dostęp 2021-09-17]. (fiń.).