Дамінік Татарка
Дамінік Татарка | |
Dominik Tatarka | |
Асабістыя зьвесткі | |
---|---|
Псэўданімы | так, Васіль |
Нарадзіўся | 14 сакавіка 1913 |
Памёр | 10 траўня 1989 |
Літаратурная дзейнасьць | |
Род дзейнасьці | празаік, эсэіст, публіцыст |
Мова | славацкая |
Дэбют | «Дарогі» «Záchvevy duše» |
Узнагароды | |
Даміні́к Та́тарка (па-славацку: Dominik Tatarka; псэўданімы tak, Vasil; 14 сакавіка 1913, Плеўнік-Дрыенаве, Каралеўства Вугоршчына — 10 траўня 1989, Браціслава, Чэхаславаччына) — славацкі празаік, эсэіст і публіцыст.
Жыцьцяпіс
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Нарадзіўся перадапошнім зь сямёх дзяцей у сям’і Ёзэфа Татаркі-Грэша і Соф’і Часнахавай, быў адзіным сынам. Бацьку, які загінуў у Першую сусьветную вайну, ня памятаў.
Пачатковую школу скончыў у Плеўніку, працягнуў навучаньне ў гімназіі ў Нітры і Чэхаславацкай рэальнай гімназіі ў Трэнчыне. Скончыў філязофскі факультэт Карлавага ўнівэрсытэту ў Празе (1938), у 1938—1939 навучаўся ў парыскай Сарбоне.
Пасьля пачатку Другой сусьветнай вайны вярнуўся ў Славаччыну, выкладаў францускую і славацкую мовы ў жылінскай гімназіі і Турчанскім Сьвятым Марціне. Таксама ў ваенны час далучыўся да КПЧ, а напрыканцы вайны ўзяў чынны ўдзел у нацыянальным паўстаньні.
Па сканчэньні вайны працаваў дзяржаўным службоўцам, рэдактарам газэтаў (напр. «Праўда»), мастацкім рэдактарам у выдавецтве «Tatran», сцэнарыстам Чэхаславацкай кінастудыі ў Браціславе.
Па 1948 року далучыўся да будаваньня сацыялістычнага грамадзтва, аднак ужо ў сярэдзіне 50-х пачаў аддаляцца ад камуністычных ідэяў. У 1956 напісаў аповесьць «Дэман згодніцтва» (славац. Démon súhlasu), аднесенай да гэтак званай літаратуры «расправы са сталінізмам» (апублікаваная ў 1963). У 1968—1969 роках агітаваў за правядзеньне дэмакратычных рэформаў. Выступіў супраць акупацыі Чэхаславаччыны савецкімі войскамі і стаў крытыкам таталітарызму.
У 1969 атрымаў званьне заслужанага дзеяча, аднак пасьля выхаду са складу Камуністычнай партыі ў 1971 быў выключаны са Зьвязу славацкіх пісьменьнікаў. Творы ягоныя былі выкінутыя зь бібліятэк, а за ім усталявала сачэньне Служба дзяржаўнай бясьпекі Чэхаславаччыны. Тым ня меней, Татарка падтрымліваў сувязь з дысыдэнцкім рухам, друкаваўся самвыдатам і стаў адным зь нешматлікіх славакаў, хто падпісаў Хартыю 77.
Творчасьць
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Літаратурай пачаў займацца яшчэ перад Другой сусьветной вайной. Першымі творамі стала проза «Дарога» і «Záchvevy duše», выдадзеныя ў школьным часопісе «Svojeť». Першай выдадзенай кнігай стала «У трывозе пошуку».
Творчасьць Дамініка Татаркі вызначаецца сюррэалізмам, адмаўленьнем схематызму й ідэйным нэгатывізмам. У сваіх творах аўтар дзеліцца як уласным досьведам, так і спрабуе аналізаваць учынкі сваіх герояў і вырашаць грамадзкія й індывідуальныя праблемы. Акрамя прозы, апісваў і вандроўкі, а таксама некалькі значных артыкулаў па літаратуры.
Перакладаў з францускай мовы Альфрэда дэ Мюсэ, Гі дэ Мапасана й іншых. Напісаў некалькі сцэнароў фільмаў.
Прэміі і ўзнагароды
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- прэмія Яраслава Сэйфэрта 1986 року за трылёгію «Písačky»
- Нацыянальная прэмія Славацкай рэспублікі і Ордэн Томаша Гарыга Масарыка I ступені (1990, пасьмяротна)
- Ордэн Людавіта Штура I ступені (1996, пасьмяротна)
Беларускія пераклады
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Культура як зносіны: выбранае з разваг / Дамінік Татарка. — Мінск : Галіяфы, 2012. — 350, [1] с.
Вонкавыя спасылкі
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Славацкі Вікіцытатнік зьмяшчае збор цытатаў, датычных тэмы гэтага артыкула: |
- Жыцьцяпіс Дамініка Татаркі (славацк.)
- Нарадзіліся 14 сакавіка
- Нарадзіліся ў 1913 годзе
- Памерлі 10 траўня
- Памерлі ў 1989 годзе
- Кавалеры ордэна Людавіта Штура 1 ступені
- Славацкія літаратары
- Нарадзіліся ў Трэнчынскім краі
- Выпускнікі Карлавага ўнівэрсытэту
- Сябры Камуністычнай партыі Чэхаславаччыны
- Падпісанты Хартыі 77
- Заслужаныя артысты Чэхаславаччыны
- Памерлі ў Браціславе
- Узнагароджаныя ордэнам Томаша Масарыка
- Узнагароджаныя ордэнам Людавіта Штура