[[Ficheiro:CoA fam ITA savoiaLesser_coat_of_arms_of_the_Kingdom_of_Italy_(1890).svg|rightdereita|thumbminiatura|180px|[[Escudo de armas]] da '''Casa de SaboiaSavoia'''.]]
A '''Dinastía Savoia''' ou '''Casa de Savoia''' é unha [[dinastía]] que tradicionalmente tiña a súa orixe en [[Savoia (rexión)|Savoia]], e que reinou en [[Reino de Italia (1861-1946)|Italia]], dende a súa fundación coma reino en [[1861]] despois da súa [[Unificación de Italia|unificación]] ata a instauración da [[República Italiana]] no ano [[1946]].
=== Condado de Savoia ===
{{APArtigo principal|Condado de Savoia}}
Foi fundada por un nobre [[Borgoña|borgoñón]], [[Humberto I de Savoia|Humberto o da Man Branca]] (morreu aproximadamente en [[1048]]), quen obtivo para o seu fillo Odón o título de Conde de SaboiaSavoia, con dominios no norte da península italiana. Este último, a través do seu matrimonio con Adelaida, herdeira de [[Turín]] no [[PiamontePiemonte]], logrou espallar os dominios da súa Casa. Nos seguintes tres séculos, a familia logrou estender os seus dominios en [[Francia]], Italia e [[Suíza]]. No [[século XIII]], [[Niza]] pasou a mans da familia, dando a SaboiaSavoia unha saída ao mar.
=== Ducado de Savoia ===
{{APArtigo principal|Ducado de Savoia}}
En [[1416]], [[AmadeoAmadeu VIII]], Conde de Savoia, a través do apoio do [[Sacro Imperio Romano Xermánico|Sacro Emperador Romano]] [[Sexismundo do Sacro Imperio Romano Xermánico|Sexismundo]], estableceu o Ducado de Savoia establecéndose coma o seu primeiro duque. AmadeoAmadeu abdicou en [[1434]], herdando o ducado o seu fillo Luís tralo cal fundaría unha orde relixiosa en Italia, sendo elixido [[Papa|Sumo Pontífice]] polo [[Concilio de Basilea]] co nome de [[FélixFiz V, (antipapa)|FélixFiz V]] en [[1440]], renunciando ao posto nove anos máis tarde.
Cara oao [[1536]], a autoridade dos Duques de Savoia sobre [[Xenebra, Suíza|Xenebra]] rematara, perdendo a Casa tódalas súas posesións en [[Suíza]]. Ese mesmo ano, [[Francisco I de Francia|Francisco I]], rei de Francia, invadiu e ocupou o resto de posesións da familia. Con todo, coa derrota de Francia fronte [[España]] en [[1559]], a [[Paz de Cateau-Cambrésis]] restituíu as terras a [[Manuel Filiberto]], décimo duque de SaboiaSavoia.
=== Reino de Sardeña e PieamontePiemonte ===
{{APArtigo principal|Reino de Sardeña e Piemonte}}
Baixo [[Vítor AmadeoAmadeu II]], Savoia uniuse ás guerras contra [[LuísLois XIV de Francia]] a finais do [[século XVII]]. Aínda que os franceses lograron moitas concesións dos Duques, Savoia uniuse á Grande Alianza contra Luís. En [[1696]], polo [[Tratado de Turín]], SaboiaSavoia pechou a paz con [[Francia]] e abandonou a Grande Alianza. Grazas, con todo, a que Vítor AmadeoAmadeu uniuse a [[Austria]] ([[1703]]) de novo en contra de Francia na [[Guerra de Sucesión Española]], os franceses invadiron e devastaron o [[PiamontePiemonte]], pero finalmente foron expulsados por VíctorVítor AmadeoAmadeu e o seu curmán austríaco, o xeneral [[Uxío de SaboiaSavoia|Uxío, Príncipe de SaboiaSavoia]], no asedio a [[Turín]]. Polo [[tratado de Utrecht]], VíctorVítor AmadeoAmadeu recobrou tódalas terras tomadas por Francia no PiamontePiemonte, ademais de gañar o dominio de [[Sicilia]] e o título de Rei de Sicilia. Ademais, a metade da provincia de [[Montferrato]] que non fora cedida a SaboiaSavoia en [[1631]] foi cedida á Coroa por Austria. En [[1720]], SaboiaSavoia intercambiou a posesión de Sicilia pola de [[Sardeña]] pertencente a Austria, e VíctorVítor AmadeoAmadeu foi coroado como [[Rei de Sardeña]].
=== Reino de Italia ===
{{APArtigo principal|Reino de Italia (1861-1946)}}
En [[1831]], [[Carlos AlbertoAlberte de SaboiaSavoia]] foi coroado Rei de Sardeña e Duque de SaboiaSavoia. En [[1849]], abdicou a favor do seu fillo, [[VíctorVítor Manuel II]] quen cedeu o Ducado de SaboiaSavoia e a cidade de [[Niza]] a Francia en [[1860]] e foi coroado Rei de Italia en [[1861]]. Foi sucedido en [[1878]] por [[Humberto I]], quen foi asasinado en [[1900]]. O seu fillo, [[VíctorVítor Manuel III]] abdicou en maio de [[1946]] a favor do herdeiro da Coroa, [[Humberto II]], quen gobernou ata xuño dese ano, cando Italia foi proclamada [[república]] tras un plebiscito no que ademais manifestouse o rexeitamento dos italianos á tolerancia que os SaboiaSavoia tiveron con [[Mussolini]] e o [[fascismo]]. Humberto II e o seu fillo, VíctorVítor Manuel foron vivir a [[Portugal]] pouco despois. VíctorVítor Manuel III morreu en [[Alexandría]], [[EgiptoExipto]] en [[1947]].
[[VíctorVítor Manuel de SaboiaSavoia e Saxonia Coburgo]] (n. 1937), fillo de Humberto II, é a actual cabeza da Casa Real de SaboiaSavoia. No ano [[2002]] foille permitido volver a Italia, rexeitando ao seu dereito ao Trono, e como un cidadán regular e leal da República Italiana.
Dende o palacio dos Papas, no [[Quirinal]] de Roma, á prisión de Potenza. VíctorVítor Manuel de SaboiaSavoia, herdeiro da monarquía italiana, suprimida en [[1946]], ingresou o [[17 de xuño]] de [[2006]] no cárcere daquela cidade sureñameridional, acusado de ter corrompido a funcionarios públicos e de organizar un bordel ambulante.
Trala súa detención, a Consulta de Senadores do Reino de Italia, organismo creado por Humberto II en [[1955]] (existindo xa a República Italiana) depuxo a VictorVítor Manuel como Xefe da Casa de SaboiaSavoia en favor do seu curmán e rival AmadeoAmadeu de Aosta, alegando que VictorVítor Manuel casara cunha muller sen título nobiliario sen pedir permiso ao seu pai Humberto II, o derradeiro rei, aínda que isto sucedera 30 anos atrás.
== Liña ==
=== Condes de Savoia ===
*''' [[1003]]-[[1047]]''' ou'''[[1048]]: [[Humberto I de Savoia]]''' .
*''' [[1048]]-[[1051]]''' ou '''[[1056]]: [[AmadeoAmadeu I de Savoia|Amadeu I]]''', fillo do anterior.
*''' [[1051]]''' ovo '''[[1056]]-[[1060]]: [[Odón I de Savoia|Odón I]]''', irmán do anterior.
:'''regència [[1060]]-[[1091]]: [[Adelaida de Susa]]''', esposa do anterior.
*''' [[1060]]-[[1078]]: [[Pedro I de Savoia|Pedro I]]''', fillo do anterior.
*''' [[1060]]-[[1080]]: [[AmadeoAmadeu II de Savoia|AmadeoAmadeu II]]''', irmán do anterior.
*''' [[1080]]-[[1103]]: [[Humberto II de Savoia|Humberto II]]''', fillo do anterior.
*''' [[1103]]-[[1148]]: [[AmadeoAmadeu III de Savoia|AmadeoAmadeu III]]''', fillo do anterior.
*''' [[1148]]-[[1189]]: [[Humberto III de Savoia|Humberto III]]''', fillo do anterior.
*''' [[1189]]-[[1233]]: [[TomásTomé I de Savoia|TomásTomé I]]''', fillo do anterior.
*''' [[1233]]-[[1253]]: [[AmadeoAmadeu IV de Savoia|AmadeoAmadeu IV]]''', fillo do anterior.
*''' [[1253]]-[[1263]]: [[Bonifacio I de Savoia|Bonifacio I]]''', fillo do anterior.
:'''regència [[1253]]-[[1259]]: [[TomásTomé II de Savoia|TomásTomé II]]''', fillo de [[TomásTomé I de SaboiaSavoia]].
*''' [[1263]]-[[1268]]: [[Pedro II de Savoia|Pedro II]]''', fillo de TomásTomé I de SaboiaSavoia.
*''' [[1268]]-[[1285]]: [[Filipe I de Savoia|Filipe I]]''', irmán do anterior.
*''' [[1285]]-[[1323]]: [[AmadeoAmadeu V de Savoia|AmadeoAmadeu V]]''', fillo de [[TomásTomé II de SaboiaSavoia]].
*''' [[1323]]-[[1329]]: [[Eduardo de Savoia|Eduardo]]''', fillo do anterior.
*''' [[1329]]-[[1343]]: [[Aimone de Savoia|Aimone]]''', irmán do anterior.
*''' [[1343]]-[[1383]]: [[AmadeoAmadeu VI de Savoia|AmadeoAmadeu VI]]''', fillo do anterior.
*''' [[1383]]-[[1391]]: [[AmadeoAmadeu VII de Savoia|AmadeoAmadeu VII]]''', fillo do anterior.
*''' [[1391]]-[[1416]]: [[AmadeoAmadeu VIII de Savoia|AmadeoAmadeu VIII]]''', fillo do anterior.
:''o [[1416]] o [[emperador]] [[Sexismundo I do Sacro Imperio Romano Xermánico|Sexismundo I]] elevou o título a '''Duque de Saboia'''Savoia.''
=== Duques de Savoia ===
*''' [[1416]]-[[1440]]: [[AmadeoAmadeu VIII de Savoia|AmadeoAmadeu VIII]]'''.
*''' [[1440]]-[[1465]]: [[LuísLois I de Savoia|LuísLois I]]''', fillo do anterior.
*''' [[1465]]-[[1472]]: [[AmadeoAmadeu IX de Savoia|AmadeoAmadeu IX]]''', fillo do anterior.
*''' [[1472]]-[[1482]]: [[Filiberto I de Savoia|Filiberto I]]''', fillo do anterior.
*''' [[1482]]-[[1490]]: [[Carlos I de Savoia|Carlos I]]''', irmán do anterior.
*''' [[1490]]-[[1496]]: [[Carlos II de Savoia|Carlos II]]''', fillo do anterior.
*''' [[1496]]-[[1497]]: [[Filipe II de Savoia|Filipe II]]''', fillo de LuísLois I '''[[1497]]-[[1504]]:
* [[Filiberto II de Savoia|Filiberto II]]''', fillo do anterior.
*''' [[1504]]-[[1553]]: [[Carlos III de Savoia|Carlos III]]''', irmán do anterior.
*''' [[1553]]-[[1580]]: [[Manuel Filiberto de Savoia|Manuel Filiberto]]''', fillo do anterior.
*''' [[1580]]-[[1630]]: [[Carlos Manuel I de Savoia|Carlo Manuel I]]''', fillo do anterior.
*''' [[1630]]-[[1637]]: [[Vítor AmadeoAmadeu I de Savoia|VíctorVítor AmadeoAmadeu I]]''', fillo do anterior.
*''' [[1637]]-[[1638]]: [[Francisco Xacinto de Savoia|Francisco de SaboiaSavoia]]''', fillo do anterior.
:'''rexencia [[1637]]-[[1663]]: [[María Cristina de Francia]]''', esposa de Vítor AmadeoAmadeu I '''[[1638]]-[[1675]]:
* [[Carlos Manuel II de Savoia|Carlos Manuel II]]''', irmán do anterior
*''' [[1675]]-[[1720]]: [[Vítor AmadeoAmadeu II de Savoia|Vítor AmadeoAmadeu II]]''', fillo do anterior
: ''o [[1713]] convértese en [[Rei de Sicilia]] e o [[1720]] convértese no rei do [[Reino de Sardeña-PiamontePiemonte]]''
=== Reis de Sardeña-PiamontePiemonte ===
*''' [[1720]]-[[1730]]: [[VíctorVítor Amadeu II de Savoia|VíctorVítor Amadeu II]]''' .
*''' [[1730]]-[[1773]]: [[CarlesCarlos Manuel III de Savoia|CarlesCarlos Manuel III]]''', fillo do anterior.
*''' [[1773]]-[[1796]]: [[VíctorVítor Amadeu III de Savoia|VíctorVítor Amadeu III]]''', fillo do anterior.
*''' [[1796]]-[[1802]]: [[CarlesCarlos Manuel IV de Savoia|CarlesCarlos Manuel IV]]''', fillo do anterior .
*''' [[1802]]-[[1821]]: [[VíctorVítor Manuel EI de Savoia|VíctorVítor Manuel EI]]''', irmán do anterior.
*''' [[1821]]-[[1831]]: [[CarlesCarlos FèlixFiz de Savoia|CarlesCarlos FèlixFiz]]''', irmán do anterior .
''Póla [[SaboiaSavoia-Carignano]], descedentesdescendentes de [[Carlos Manuel I de Savoia|Carlos Manuel I]]''.
*''' [[1831]]-[[1849]]: [[Carlos Alberte I de Savoia|Carlos Alberte I]]'''.
*''' [[1849]]-[[1861]]: [[VíctorVítor Manuel II de Savoia|VíctorVítor Manuel II]]''', fillo do anterior.
:''o [[1861]] remata a [[unifaciónunificación italiana]] sendo nomeado [[rei de Italia]]'' .
[[Ficheiro:Flag of Italy (1861-1946).svg|rightdereita|thumbminiatura|Bandeira do Reino de Italia (1961-1946)]]
*'''[[1861]]-[[1878]]: [[Vítor Manuel II de Savoia|Vítor Manuel II]]''' ▼
*'''[[1878]]-[[1900]]: [[Humberto I de Savoia|Humberto I]]''', fillo do anterior ▼
*'''[[1900]]-[[1946]]: [[Vítor Manuel III de Savoia|Vítor Manuel III]]''', fillo do anterior
*'''[[1946]] [[Humberto II de Savoia|Humberto II]]''', fillo do anterior (derradeiro rei de Italia) ▼
===Gobernantes doutros estados=== ▼
*''' [[18711861]]-[[18731878]]: [[AmadeoVítor IManuel de España]]''', [[reiII de España]] e fillo de [[VíctorSavoia|Vítor Manuel II de Italia]].
▲* ''' [[1878]]-[[1900]]: [[Humberto I de Savoia|Humberto I]] ''', fillo do anterior .
*'''[[1941]]-[[1943]] [[Tomislav II]]''', rei do [[Estado Independente de Croacia]] e neto de [[Amadeo I de España]] ▼
▲* ''' [[ 18611900]]-[[ 18781946]]: [[Vítor Manuel IIIII de Savoia|Vítor Manuel IIIII]] ''', fillo do anterior.
▲* ''' [[1946]] [[Humberto II de Savoia|Humberto II]] ''', fillo do anterior (derradeiro rei de Italia) .
▲=== Gobernantes doutros estados ===
* [[1871]]-[[1873]]: [[Amadeu I de España]], [[rei de España]] e fillo de [[Vítor Manuel II de Italia]].
▲* ''' [[1941]]-[[1943]] [[Tomislav II]] ''', rei do [[Estado Independente de Croacia]] e neto de [[ AmadeoAmadeu I de España]] .
{{commons|Category:House of Savoy}}
===Outros artigos===
*[[Savoia]]
* [[AltaSavoia (rexión)|Savoia]].
* [[Condado deAlta Savoia]].
* [[DucadoCondado de Savoia]] .
* [[ReinoDucado de Sardeña-PiamonteSavoia]].
* [[UnificaciónReino de ItaliaSardeña-Piemonte]].
* [[Unificación de Italia]].
* [[Historia de Italia]].
=== Ligazóns externas ===
* [http://www.realcasadisavoia.it/ Portal Oficial da Casa Real de SaboiaSavoia]
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Dinastías|Casa de Savoia]]
[[Categoría:Historia de Italia]]
[[Categoría:Historia de Francia]]
[[Categoría:Historia de España]]
[[Categoría:Historia de Croacia]]
[[af:Huis van Savoje]]
[[ar:سفويا]]
[[br:Tierniezh Savoia]]
[[ca:Dinastia Savoia]]
[[cs:Savojská dynastie]]
[[de:Haus Savoyen]]
[[en:House of Savoy]]
[[eo:Savoja dinastio]]
[[es:Casa de Saboya]]
[[et:Savoia dünastia]]
[[fi:Savoijin kuningashuone]]
[[fr:Maison de Savoie]]
[[frp:Mêson de Savouè]]
[[he:בית סבויה]]
[[hr:Savojska dinastija]]
[[hu:Savoyai-dinasztia]]
[[is:Savojaættin]]
[[it:Casa Savoia]]
[[ja:サヴォイア家]]
[[la:Sabaudia (domus regnatrix)]]
[[nl:Huis Savoye]]
[[no:Huset Savoie]]
[[pl:Dynastia sabaudzka]]
[[pt:Casa de Saboia]]
[[ru:Савойская династия]]
[[sh:Savojska dinastija]]
[[sv:Huset Savojen]]
[[th:ราชวงศ์ซาวอย]]
[[tr:Savoya Hanedanı]]
[[vec:Caxa Savoja]]
[[zh:萨伏依王朝]]
|