Afrikaans
Afrikaans er eit språk som først og fremst blir tala av dei kvite boerane i Sør-Afrika. Dei er etterkommarar etter innvandrarar som kom frå Nederland via Java på 1600-talet. Språket afrikaans byggjer derfor i grunnen på nederlandsk, og blir mellom anna kjenneteikna av ein delvis forenkla grammatikk og ein del språklån frå malayisk, afrikanske språk (bantuspråk og khoisanspråk), portugisisk og andre språk.[1]
Afrikaans | ||
Klassifisering | Indoeuropeisk Germansk Vestgermansk Afrikaans | |
Bruk | ||
Tala i | ||
Afrikaanstalande i alt | 4 934 950 (2006)[1] | |
Skriftsystem | Det latinske alfabetet | |
Normert av | Die Taalkommissie | |
Språkkodar | ||
ISO 639-1 | af | |
ISO 639-2 | afr | |
ISO 639-3 | afr | |
Wikipedia på afrikaans |
I 1991 vart afrikaans tala av om lag 6 200 000 menneske i Sør-Afrika. Av desse var 100 000 tospråklege, med engelsk som andrespråk. Dessutan vart afrikaans då tala som andrespråk av 4 millionar sørafrikanarar. Afrikaans sin del av folket låg midt på 1990-talet på 15 prosent. I 2006 hadde språket berre 4 740 000 talarar i Sør-Afrika, og rundt 200 000 elles i verda. Afrikaans blir tala av mindre grupper av innbyggjarar i Australia, Botswana, Canada, Lesotho, Malawi, Namibia, New Zealand, Zambia og Zimbabwe.[1]
Grammatikk
endreAfrikaans er eit analytisk språk, det mest analytiske av alle indo-europeiske språk.
Verb
endreInfinitiv og presens er alltid homonym, med unntak av verbet wees «å vere», som har presensforma is, og verbet hê «å ha», som er het i presens. Verba kongruerer ikkje med subjektet. Som i mange tyske dialektar har preteritum vorte erstatta av perfektumsforma. «Eg brekk» er ek breek, men «eg brakk» er ek het gebreek. Futurum har ikkje noko separat form, men blir uttrykt med hjelpeverbet sal «skal», ek sal kom, «Eg blir å komme».
Substantiv
endreAfrikaans har ikkje grammatisk genus. Numerus blir markert med suffiks, enten -e eller -s. Afrikaanse substantiv blir ikkje bøygd i kasus. Afrikans uttrykkjer bestemtheit med hjelp av determinativa die (bestemt) og n (ubestemt).
Adjektiv
endreNår adjektiv står føre substantiv i bestemt form, får dei lagt til eit suffiks -e, og i ein del tilfelle skjer det også fonologiske endringar i stammen.
Syntaks
endreAfrikaansk syntaks minner mykje om syntaksen i nederlandsk. Afrikaans er eit V2-språk og eit SOV-språk, jf. Hy is siek vs. Ek weet dat hy siek is.
Nokre språkdøme
endreAfrikaans | IPA | Nederlandsk | Engelsk | Norsk |
---|---|---|---|---|
Hallo! Hoe gaan dit? | [ɦaləu ɦu xaˑn dət] | Hallo! Hoe gaat het (met je/jou/u)? Også: Hallo! Hoe is het? |
Hello! How is it going? (Hello! How are you?) | Hallo! Korleis går det? |
Baie goed, dankie. | [bajə xuˑt daŋki] | Heel goed, dank je. | Very well, thank you. | Berre bra, takk. |
Praat jy Afrikaans? | [prɑˑt jəi afrikɑ̃ˑs] | Spreek je Afrikaans? | Do you speak Afrikaans? | Snakkar du afrikaans? |
Praat jy Engels? | [prɑˑt jəi ɛŋəls] | Spreek je Engels? | Do you speak English? | Snakkar du engelsk? |
Ja. | [jɑˑ] | Ja. | Yes. | Ja. |
Nee. | [neˑə] | Nee. | No. | Nei. |
'n Bietjie. | [ə biki] | Een beetje. | A bit. | Litt. |
Wat is jou naam? | [vat əs jəu nɑˑm] | Hoe heet je? / Wat is jouw naam? | What is your name? | Kva heiter du?/Kva er namnet ditt? |
Die kinders praat Afrikaans. | [di kənərs prɑˑt afrikɑ̃ˑns] | De kinderen spreken Afrikaans. | The children speak Afrikaans. | Barna snakkar Afrikaans. |
Ek is lief vir jou. | [æk əs lif vɯr jəʊ] | Ik hou van je/jou. | I love you. | Eg elskar deg |
Kjelder
endre- ↑ 1,0 1,1 1,2 Ethnologue