Dziady część III: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja nieprzejrzana] | [wersja przejrzana] |
m Wycofano edycje użytkownika 87.204.158.9 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to WTM. |
|||
Linia 25: | Linia 25: | ||
== ''Dziady'' część III == |
== ''Dziady'' część III == |
||
Trzecia, ostatnia ukończona część |
Trzecia, ostatnia ukończona część dramatu, została napisana wiosną 1832 roku (wiąże się to z pobytem [[Adam Mickiewicz|Mickiewicza]] w Dreźnie). Przez badaczy ta część ''Dziadów'' jest uważana za [[arcydzieło]] polskiego [[dramat romantyczny|dramatu romantycznego]]<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 277}}</ref>, m.in. ze względu na połączenie w jednym utworze problematyki polityczno-historycznej z metafizyczną. |
||
Charakterystyczną cechą tego dramatu jest jego nieciągłość, fragmentaryczność i [[kompozycja otwarta|otwarta, swobodna kompozycja]]. Żaden z licznych [[wątek (literatura)|wątków]] fabularnych nie został ukończony, losy bohaterów są niedopowiedziane (z wyjątkiem Doktora, który ginie od uderzenia piorunem)<ref name="dwa-siedem-dziewięć">{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 279}}</ref>. Do całego cyklu nawiązuje scena IX (obrzęd tytułowych ''Dziadów''). |
Charakterystyczną cechą tego dramatu jest jego nieciągłość, fragmentaryczność i [[kompozycja otwarta|otwarta, swobodna kompozycja]]. Żaden z licznych [[wątek (literatura)|wątków]] fabularnych nie został ukończony, losy bohaterów są niedopowiedziane (z wyjątkiem Doktora, który ginie od uderzenia piorunem)<ref name="dwa-siedem-dziewięć">{{cytuj książkę|tytuł=Romantyzm |miejsce=Warszawa |rok=1999|imię=Alina |nazwisko=Witkowska |imię2=Ryszard|nazwisko2=Przybylski| strony= 279}}</ref>. Do całego cyklu nawiązuje scena IX (obrzęd tytułowych ''Dziadów''). |
Wersja z 13:08, 19 lut 2017
Autor | |
---|---|
Typ utworu | |
Wydanie oryginalne | |
Miejsce wydania | |
Język | |
Data wydania |
Dziady część III – utwór dramatyczny Adama Mickiewicza należący do cyklu dramatów Dziady. Utwór powstawał w roku 1832 w Dreźnie. Opublikowany został po raz pierwszy w 1832 roku jako IV tom Poezji (w wydaniu zbiorowym), oraz rok później w edycji osobnej.
Utwór niekiedy określany mianem Dziady drezdeńskie, ze względu na miejsce powstania[1].
Dziady część III
Trzecia, ostatnia ukończona część dramatu, została napisana wiosną 1832 roku (wiąże się to z pobytem Mickiewicza w Dreźnie). Przez badaczy ta część Dziadów jest uważana za arcydzieło polskiego dramatu romantycznego[2], m.in. ze względu na połączenie w jednym utworze problematyki polityczno-historycznej z metafizyczną.
Charakterystyczną cechą tego dramatu jest jego nieciągłość, fragmentaryczność i otwarta, swobodna kompozycja. Żaden z licznych wątków fabularnych nie został ukończony, losy bohaterów są niedopowiedziane (z wyjątkiem Doktora, który ginie od uderzenia piorunem)[3]. Do całego cyklu nawiązuje scena IX (obrzęd tytułowych Dziadów).
Plan historyczny utworu dzieli się na dwie części: jawną (oficjalny wymiar rzeczywistości) i ukrytą (martyrologia, spiski i walka narodowowyzwoleńcza)[4]. W części jawnej (Dom wiejski pode Lwowem, Salon Warszawski, Pan Senator) poeta staje się bezlitosnym analitykiem i krytycznym obserwatorem zaprezentowanej w utworze zbiorowości. Zbiorowość ta dzieli się na "lewą" i "prawą" stronę. W części ukrytej autor zawarł swoją drezdeńską koncepcję martyrologicznej historii Polski[5].
Jedną z cech charakterystycznych dla tej części Dziadów jest mesjanizm, polegający na eksploatowaniu paraleli pomiędzy cierpieniem Jezusa a ofiarą Polaków pozbawionych własnej państwowości i prześladowanych. Ofiara ta ma mieć, według Mickiewicza, charakter uniwersalny, stanowi bowiem powtórzenie odkupienia Chrystusa[6]. Wyrazicielem takiej postawy w utworze jest Ks. Piotr, który posiada zdolność przewidywania przyszłości ("widzenia"). Jego przepowiednie mają charakter optymistyczny, chociaż ich treść jest bardzo nieprecyzyjna (np. liczba 44)[7]. Przeciwieństwem ks. Piotra w utworze jest Konrad, którego cechuje indywidualizm, świadomość własnej wyjątkowości, a nawet duma urastająca do pychy[8]. Źródło takiej postawy tkwi w przekonaniu, że jest wielkim poetą, dzięki czemu dysponuje wyjątkową mocą (Ja czuję nieśmiertelność, nieśmiertelność tworzę, / Cóż ty większego mogłeś zrobić - Boże?, sc. II, w. 54-55)[9]. Posiada zdolność do odczuwania bólu za cały naród polski. W tzw. Wielkiej Improwizacji podnosi bunt przeciwko Bogu, żądając od Niego władzy nad światem, aby urządzić go lepiej. Oskarża Boga w ten sposób o całe zło, a do tak gwałtownych żądań popycha Konrada odczuwanie cierpień własnego narodu (Ja i ojczyzna to jedno. / Nazywam się Milijon - bo za milijony / Kocham i cierpię katusze, w. 259-261). Żąda od Stwórcy całkowitej kontroli nad ludźmi, dlatego też marzenie o szczęściu i pokoju na Ziemi nosi cechy tyranii[10]. Jednak Konrad nie zostaje wyraźnie w utworze potępiony[9].
Ustęp
W skład dramatu wchodzi obszerny epicki Ustęp, w którym poeta opisuje państwo carskie, jako machinę bezmyślnego ucisku oraz związane z tym wynaturzenia (militaryzm). Jednocześnie jednak dostrzega w społeczeństwie rosyjskim zjawiska mogące w przyszłości obalić despotyzm. Dlatego ustęp zamyka hołd złożony rosyjskim dekabrystom w wierszu lirycznym – Do przyjaciół Moskali.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 276.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 277.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 279.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 280.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 281.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 282.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 283-284.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 284.
- ↑ a b Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 286.
- ↑ Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 1999, s. 285.
Bibliografia
- A. Mickiewicz Dziady, wyd. Morex 1995.
- Repetytorium z języka polskiego, wyd. Greg, 1996
- Historia literatury Polskiej w zarysie wyd. PWN, 1980
- Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm, Warszawa, 1999
Linki zewnętrzne
- Dziady część III w zbiorach Cyfrowej Biblioteki Narodowej Polona.pl