Gisant
Gisant – termin pochodzenia francuskiego, używany od XV w. i oznaczający rzeźbiarskie przedstawienie zmarłych leżących na nagrobku. Typowy gisant przedstawia zmarłego leżącego na plecach z rękoma złożonymi na piersiach, w stanie wiecznego spoczynku, w oczekiwaniu na zmartwychwstanie.
Pierwsze przedstawienia tego typu pojawiły się w średniowieczu na przełomie XI i XII w., np. nagrobek Wilhelma VIII Akwitańskiego zmarłego w 1086 r. Zmarli byli przedstawiani naturalistycznie, często z widocznymi znamionami śmierci (tzw. transi). W okresie renesansu zaczęto ukazywać zmarłych wspartych na łokciu, jakby czuwających i pogrążonych w zadumie lub modlitwie. W barokowych przedstawieniach pojawiła się dramaturgia. Twórca nagrobka kardynała Richelieu François Girardon uwiecznił go umierającego w otoczeniu dwóch kobiet symbolizujących Pobożność i Żałobę[1]. W XX w. także wznoszono nagrobki zwieńczone gisantem, np. papieża Piusa XI.
Przeciwieństwem gisantu jest poza oranta, w której postać przedstawiano żywą, w pozie modlitewnej z uniesionymi rękoma.
Gisant na przestrzeni dziejów
-
Nagrobek Wilhelma VIII Akwitańskiego, schyłek XI w.
-
Gisant Louisa de Sancerre, zm. w 1402 r.
-
Nagrobek kardynała Richelieu, zm. w 1642 r.
-
XIX-wieczny gisant dziennikarza Victora Noir
-
Nagrobek papieża Piusa XI, zm. w 1939 r.
Przypisy
- ↑ gisant, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-09-30] (ang.).
Bibliografia
- Ian Chilvers: Oksfordzki leksykon sztuki. Warszawa: Arkady, 2002, s. 276. ISBN 83-213-4157-8.