Przejdź do zawartości

Wikipedysta:Magnusson/brudnopis: Różnice pomiędzy wersjami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Usunięta treść Dodana treść
mNie podano opisu zmian
mNie podano opisu zmian
Linia 4: Linia 4:
Argentyna zajmuje jedno z najwyższych miejsc w rankingach [[Wskaźnik rozwoju społecznego|Wskaźnika rozwoju społecznego]], [[PKB per capita]] i jakości życia pośród krajów Ameryki Łacińskiej.<ref name=":0">{{Cytuj stronę | nazwisko = | imię = | tytuł = Human Development Reports | url = http://web.archive.org/web/http://hdr.undp.org/en/media/hdr_20072008_en_complete.pdf | opublikowany = | data = | data dostępu = 2015-01-05 }}
Argentyna zajmuje jedno z najwyższych miejsc w rankingach [[Wskaźnik rozwoju społecznego|Wskaźnika rozwoju społecznego]], [[PKB per capita]] i jakości życia pośród krajów Ameryki Łacińskiej.<ref name=":0">{{Cytuj stronę | nazwisko = | imię = | tytuł = Human Development Reports | url = http://web.archive.org/web/http://hdr.undp.org/en/media/hdr_20072008_en_complete.pdf | opublikowany = | data = | data dostępu = 2015-01-05 }}
</ref> Według statystyk [[Bank Światowy|Banku Światowego]] argentyński Produkt Krajowy Brutto zajmuje 21 miejsce na świecie<ref name=":1">{{Cytuj stronę | nazwisko = | imię = | tytuł = http://databank.worldbank.org/data/download/GDP.pdf | url = http://databank.worldbank.org/data/download/GDP.pdf | opublikowany = | data = | data dostępu = 2015-01-05 }}
</ref> Według statystyk [[Bank Światowy|Banku Światowego]] argentyński Produkt Krajowy Brutto zajmuje 21 miejsce na świecie<ref name=":1">{{Cytuj stronę | nazwisko = | imię = | tytuł = http://databank.worldbank.org/data/download/GDP.pdf | url = http://databank.worldbank.org/data/download/GDP.pdf | opublikowany = | data = | data dostępu = 2015-01-05 }}
</ref> a według [[Międzynarodowy Fundusz Walutowy|Międzynarodowego Funduszu Walutowego]] biorąc pod uwagę parytet siły nabywczej argentyńska ekonomia zajmuje 23 miejsce na świecie.<ref name=":2">{{Cytuj stronę | nazwisko = | imię = | tytuł = Report for Selected Countries and Subjects | url = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?sy=2013&ey=2013&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=%2C&br=1&pr1.x=57&pr1.y=11&c=512%2C668%2C914%2C672%2C612%2C946%2C614%2C137%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C624%2C692%2C522%2C694%2C622%2C142%2C156%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C135%2C321%2C716%2C243%2C456%2C248%2C722%2C469%2C942%2C253%2C718%2C642%2C724%2C643%2C576%2C939%2C936%2C644%2C961%2C819%2C813%2C172%2C199%2C132%2C733%2C646%2C184%2C648%2C524%2C915%2C361%2C134%2C362%2C652%2C364%2C174%2C732%2C328%2C366%2C258%2C734%2C656%2C144%2C654%2C146%2C336%2C463%2C263%2C528%2C268%2C923%2C532%2C738%2C944%2C578%2C176%2C537%2C534%2C742%2C536%2C866%2C429%2C369%2C433%2C744%2C178%2C186%2C436%2C925%2C136%2C869%2C343%2C746%2C158%2C926%2C439%2C466%2C916%2C112%2C664%2C111%2C826%2C298%2C542%2C927%2C967%2C846%2C443%2C299%2C917%2C582%2C544%2C474%2C941%2C754%2C446%2C698%2C666&s=PPPGDP&grp=0&a= | opublikowany = | data = | data dostępu = 2015-01-05}}</ref> Argentyna jest członkiem – założycielem [[Unia Narodów Południowoamerykańskich|Unii Narodów Południowoamerykańskich]] oraz [[Mercosur]], a także członkiem [[Organizacja Państw Iberoamerykańskich|Organizacji Państw Iberoamerykańskich]], [[Bank Światowy|Banku Światowego]], [[Światowa Organizacja Handlu|Światowej Organizacji Handlu.]] Oprócz tego jest również jednym z trzech krajów Ameryki Południowej wchodzących w skład [[G20|grupy G20]]. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do [[Rynki wschodzące|rynków wschodzących]], ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów<ref>[http://www.prosperity.com/country.aspx?id=AR Legatum Institute – Legatum Prosperity Index (ang.)].</ref>. Jest uznawana jako lokalne mocarstwo z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego<ref>[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf ''Human Development Report 2011'' (ang.)].</ref><ref name=":3">{{Obra citada | cita = Argentina has been the leading military and economic power in the Southern Cone in the Twentieth Century. | nombre = Michael | apellidos = Morris | capítulo = The Strait of Magellan | título = International Straits of the World | título-trad = Estrechos internacionales del Mundo | nombre-editor = Gerard | apellidos-editor = Mangone | ubicación = Dordrecht, [[Países Bajos | NL]] | editorial = Martinus Nijhoff | año = 1988 | idioma = inglés | página = 63}}.</ref><ref name=":4">{{Obra citada | idioma = inglés | cita = Secondary regional powers in Huntington's view include Great Britain, Ukraine, Japan, South Korea, Pakistan, Saudi Arabia and Argentina | nombre = Tom | apellidos = Nierop | capítulo = The Clash of Civilisations capítulo-trad = El embate de civilizaciones | título-trad = El factor territorial | título = The Territorial Factor | nombre-editor1 = Gertjan | apellidos-editor1 = Dijkink | nombre-editor2 = Hans | apellidos-editor2 = Knippenberg | ubicación = Amsterdam | editorial = Vossiuspers | año = 2001 | página = 61}}.</ref><ref name=":5">{{Obra citada | cita = The US has created a foundation upon which the regional powers, especially Argentina and Brazil, can developed their own rules for futher managing regional relations | nombre = David | apellidos = Lake | capítulo = Regional Hierachies | capítulo-trad = Jerarquías regionales | título = Globalising the Regional | nombre-editor = Rick | apellidos-editor = Fawn | ubicación = Reino Unido | editorial = Cambridge University Press | año = 2009 | página = 55}}.</ref><ref name=":6">{{Obra citada | idioma = inglés | cita = The southern cone of South America, including Argentina and Brazil, the two regional powers, has recently become a pluralistic security community | nombre1 = Emanuel | apellidos1 = Adler | nombre2 = Patricia | apellidos2 = Greve | capítulo = Overlapping regional mechanisms of security governance | capítulo-trad = Sobreponendo mecanismos regionales de gubiernanza de seguridad | título = Globalising the Regional | título-trad = Globalisando el regional | nombre-editor = Rick | apellidos-editor = Fawn | ubicación = Reino Unido | editorial = Cambridge University Press | año = 2009 | página = 78}}.</ref><ref name=":7">{{Obra citada | cita = [...] notably by linking the Southern Cone's rival regional powers, Brazil and Argentina | nombre1 = Alejandra | apellidos1 = Ruiz-Dana | nombre2 = Peter | apellidos2 = Goldschag | nombre3 = Edmundo | apellidos3 = Claro | nombre4 = Hernán | apellidos4 = Blanco | capítulo = Regional integration, trade and conflicts in Latin America | capítulo-trad = Integración regional, comercio y conflictos en America latina | título = Regional Trade Integration and Conflict Resolution | título-trad = Integración regional de comercio y resolución de conflictos | idioma = inglés | nombre-editor = Shaheen Rafi | apellidos-editor = Khan | ubicación = Nueva York | editorial = Routledge | año = 2009 | página = 18}}.</ref><ref name=":8">{{Obra citada | nombre = Samuel P | apellidos = Huntington | idioma = inglés | capítulo-trad = Cultura, poder y democracia | capítulo = Culture, Power, and Democracy | título = Globalization, Power, and Democracy | título-trad = Globalización, poder y democracia | nombre-editor1 = Marc | apellidos-editor1 = Plattner | nombre-editor2 = Aleksander | apellidos-editor2 = Smolar | ubicación = Baltimore | editorial The Johns Hopkins University Press | año = 2000 | página = 6}}.</ref><ref name=":9">{{Obra citada | cita = The driving force behind the adoption of the MERCOSUR agreement was similar to that of the establishment of the EU: the hope of limiting the possibilities of traditional military hostility between the major regional powers, Brazil and Argentina | nombre = Anestis | apellidos = Papadopoulos | título = The International Dimension of EU Competition Law and Policy | ubicación = Nueva York | editorial = Cambridge University Press | año = 2010 | página = 283}}.</ref><ref name=":10">{{Obra citada | idioma = inglés | título = Brief, final | last = Clingendael | formato = PDF | url = http://www.gsinstitute.org/docs/ClingendaelBrief_Final.pdf | urlarchivo = http://web.archive.org/web/http://www.gsinstitute.org/docs/ClingendaelBrief_Final.pdf | título-trad = Resumen final | editoral = GS Institute}}.</ref>
</ref> a według [[Międzynarodowy Fundusz Walutowy|Międzynarodowego Funduszu Walutowego]] biorąc pod uwagę parytet siły nabywczej argentyńska ekonomia zajmuje 23 miejsce na świecie.<ref name=":2">{{Cytuj stronę | nazwisko = | imię = | tytuł = Report for Selected Countries and Subjects | url = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?sy=2013&ey=2013&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=%2C&br=1&pr1.x=57&pr1.y=11&c=512%2C668%2C914%2C672%2C612%2C946%2C614%2C137%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C624%2C692%2C522%2C694%2C622%2C142%2C156%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C135%2C321%2C716%2C243%2C456%2C248%2C722%2C469%2C942%2C253%2C718%2C642%2C724%2C643%2C576%2C939%2C936%2C644%2C961%2C819%2C813%2C172%2C199%2C132%2C733%2C646%2C184%2C648%2C524%2C915%2C361%2C134%2C362%2C652%2C364%2C174%2C732%2C328%2C366%2C258%2C734%2C656%2C144%2C654%2C146%2C336%2C463%2C263%2C528%2C268%2C923%2C532%2C738%2C944%2C578%2C176%2C537%2C534%2C742%2C536%2C866%2C429%2C369%2C433%2C744%2C178%2C186%2C436%2C925%2C136%2C869%2C343%2C746%2C158%2C926%2C439%2C466%2C916%2C112%2C664%2C111%2C826%2C298%2C542%2C927%2C967%2C846%2C443%2C299%2C917%2C582%2C544%2C474%2C941%2C754%2C446%2C698%2C666&s=PPPGDP&grp=0&a= | opublikowany = | data = | data dostępu = 2015-01-05}}</ref> Argentyna jest członkiem – założycielem [[Unia Narodów Południowoamerykańskich|Unii Narodów Południowoamerykańskich]] oraz [[Mercosur]], a także członkiem [[Organizacja Państw Iberoamerykańskich|Organizacji Państw Iberoamerykańskich]], [[Bank Światowy|Banku Światowego]], [[Światowa Organizacja Handlu|Światowej Organizacji Handlu.]] Oprócz tego jest również jednym z trzech krajów Ameryki Południowej wchodzących w skład [[G20|grupy G20]]. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do [[Rynki wschodzące|rynków wschodzących]], ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów<ref>[http://www.prosperity.com/country.aspx?id=AR Legatum Institute – Legatum Prosperity Index (ang.)].</ref>. Jest uznawana jako lokalne mocarstwo z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego<ref>[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf ''Human Development Report 2011'' (ang.)].</ref><ref name=":3">{{Cytuj pismo | cytat = Argentina has been the leading military and economic power in the Southern Cone in the Twentieth Century. | imię = Michael | nazwisko = Morris | tytuł = The Strait of Magellan | czasopismo = International Straits of the World | miejsce = Dordrecht | odpowiedzialność = Martinus Nijhoff | rok = 1988 | język = en | strony = 63}}.</ref>


<ref name=":4">{{Cytuj pismo | język = en | cytat = Secondary regional powers in Huntington's view include Great Britain, Ukraine, Japan, South Korea, Pakistan, Saudi Arabia and Argentina | imię = Tom | nazwisko = Nierop | tytuł = The Clash of Civilisations | czasopismo = The Territorial Factor | imię2 = Gertjan | nazwisko2 = Dijkink | imię3 = Hans | nazwisko3 = Knippenberg | miejsce = Amsterdam | wydawca = Vossiuspers | rok= 2001 | strony = 61}}.</ref>
Pod względem wielkości Argentyna jest drugim największym państwem w Ameryce Południowej i ósmym na świecie. Biorąc pod uwagę terytoria gdzie Argentyna faktycznie sprawuje władzę wynosi ona 2&nbsp;780&nbsp;400&nbsp;km², jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: ''[[Falklandy|Falklandy/Malwiny]]'', ''[[Georgia Południowa|Georgię Południową]]'', ''[[Sandwich Południowy]]'', ''[[Islas Auroras]]'' wraz z ''[[Orkady Południowe|Orkadami Południowymi]]'', ''[[Szetlandy Południowe|Szetlandami Południowymi]]'' oraz z częścią [[Antarktyda|Antarktydy]] administrowanej przez Argentynę na mocy [[Traktat antarktyczny|Traktatu Antarktycznego]] zwaną również [[Antarktyda Argentyńska|Antarktydą Argentyńską]], łączna powierzchnia kraju wynosi 3 761 274&nbsp;km² co plasowałoby Argentynę jako siódme największe państwo świata.<ref name="Superficie" />


<ref name=":5">{{Cytuj pismo| cytat = The US has created a foundation upon which the regional powers, especially Argentina and Brazil, can developed their own rules for futher managing regional relations | imię = David | nazwisko = Lake | tytuł = Regional Hierachies | czasopismo = Globalising the Regional | imię2 = Rick | nazwisko2 = Fawn | miejsce = Wielka Brytania | wydawca = Cambridge University Press | rok = 2009 | strona = 55}}.</ref>
Ślady pierwszych osadników na terenie dzisiejszej Argentyny sięgają [[Paleolit|Paleolitu]]. [[Hiszpański podbój Ameryki|Hiszpańska kolonizacja]] rozpoczęła się w 1512 roku. W jej wyniku 1776 roku powstało [[Wicekrólestwo La Platy]] które było częścią [[Hiszpańskie imperium kolonialne|Hiszpańskiego imperium kolonialnego]]. 25 maja 1810 roku Argentyna uzyskała de facto niepodległość po odsunięciu ostatniego hiszpańskiego gubernatora i ogłoszeniu [[Primera Junta|Pierwszego Zgromadzenia Narodowego]] zwanego również Primera Junta.<ref>{{enlace roto |1={{cita web| url = http://www.calendario.es/mayo-1810.html| título = Día exacto de la Revolución de Mayo}} | 2 =http://www.calendario.es/mayo-1810.html}}</ref> 9 lipca 1816 roku Argentyna ogłosiła niepodległość w [[San Miguel de Tucumán]].<ref>[http://www.calendario.es/julio-1816.html Día exacto de la Declaración de la Independencia de la Argentina]</ref> W XIX wieku w Argentynie miały miejsce liczne wojny domowe które zakończyły się reorganizacją państwa i utworzeniem federacji ze stolicą w Buenos Aires. W drugiej połowie XIX wieku miała miejsce wielka fala emigracji z Europy do Argentyny która na zawsze wpłynęła na argentyńską kulturę i demografię. Również w tym czasie w Argentynie miał miejsce stabilny wzrost gospodarczy dzięki któremu na początku XX wieku Argentyna była siódmym krajem na świecie pod względem rozwoju gospodarczego. <źródło!!!> Mimo tak dużego sukcesu ekonomicznego, po 1930 roku w Argentynie doszło do serii [[zamach stanu|zamachów stanu]] które zakończyły się wprowadzeniem [[demokracja|demokracji]] w 1983 roku. Pod koniec lat 90. w Argentynie doszło do poważnego [[kryzys finansowy|kryzysu finansowego]] przez co teraz znajduje się ona w kręgu [[kraje rozwijające się|krajów rozwijających się]].<ref name="developed">{{cite news| language = en | url = http://www.economist.com/node/2704457 | title = Becoming a serious country | trans_title = Tornandose un país serio | work = The Economist |place=London|date=3 June 2004|quote=Argentina is thus not a “developing country”. Uniquely, it achieved development and then lost it again. | archiveurl = http://web.archive.org/web/20140320033128/http://www.economist.com/node/2704457|archivedate=20 March 2014 | deadurl =no}}</ref><ref>{{Obra citada | url = http://www.larepublica.ec/blog/opinion/2013/01/17/en-vias-de-subdesarrollo/ | capítulo = En vías de subdesarrollo | título = La república | ubicación = EC | fecha = 2013 jan 17}}.</ref><ref>{{cita web | url = http://www.economonitor.com/blog/2014/02/argentina-the-myth-of-a-century-of-decline/ | título = Argentina: The Myth of a Century of Decline | título-trad = Argentina: el mito de un siglo de declinio | fechaacceso = 28 de noviembre de 2014 |apellidos = Diaz-Bonilla |nombre= Eugenio |fecha = 27 de febrero de 2014 | editorial = EconoMonitor |idioma = inglés}}</ref>

<ref name=":6">{{Cytuj pismo | język = en | cytat = The southern cone of South America, including Argentina and Brazil, the two regional powers, has recently become a pluralistic security community | imię1 = Emanuel | nazwisko1 = Adler | imię2 = Patricia | nawisko2 = Greve | tytuł = Overlapping regional mechanisms of security governance | czasopismo = Globalising the Regional | miejsce = Wieka Brytania | wydawca = Cambridge University Press | rok = 2009 | strona = 78}}.</ref>

<ref name=":7">{{Cytuj pismo | cytat = [...] notably by linking the Southern Cone's rival regional powers, Brazil and Argentina | imię1 = Alejandra | nazwisko1 = Ruiz-Dana | imię2 = Peter | nazwisko2 = Goldschag | imię3 = Edmundo | nazwisko3 = Claro | imię4 = Hernán | nazwisko4 = Blanco | tytuł = Regional integration, trade and conflicts in Latin America | czasopismo = Regional Trade Integration and Conflict Resolution | język = en | miejsce = Nowy Jork| wydawca = Routledge | rok = 2009 | pstrona = 18}}.</ref>

<ref name=":8">{{Cytuj pismo | imię = Samuel P | nazwisko = Huntington | język = en | tytuł = Culture, Power, and Democracy | czasopismo = Globalization, Power, and Democracy | imię2 = Marc | nazwisko2 = Plattner | imię3 = Aleksander | nazwisko3 = Smolar | miejsce = Baltimore | wydawca = The Johns Hopkins University Press | rok = 2000 | strona = 6}}.</ref>

<ref name=":9">{{Cytuj pismo | cytat = The driving force behind the adoption of the MERCOSUR agreement was similar to that of the establishment of the EU: the hope of limiting the possibilities of traditional military hostility between the major regional powers, Brazil and Argentina | imię = Anestis | nazwisko = Papadopoulos | czasopismo = The International Dimension of EU Competition Law and Policy | miejsce = Nowy York | wydawca = Cambridge University Press | rok = 2010 | strona = 283}}.</ref>

<ref name=":10">{{Cytuj stronę | nazwisko = | imię = | tytuł = http://web.archive.org/web/20130117011858/http://www.gsinstitute.org/docs/ClingendaelBrief_Final.pdf | url = http://web.archive.org/web/20130117011858/http://www.gsinstitute.org/docs/ClingendaelBrief_Final.pdf | opublikowany = | data = | data dostępu = 2015-01-05 }}.</ref>

Pod względem wielkości Argentyna jest drugim największym państwem w Ameryce Południowej i ósmym na świecie. Biorąc pod uwagę terytoria gdzie Argentyna faktycznie sprawuje władzę wynosi ona 2&nbsp;780&nbsp;400&nbsp;km², jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: ''[[Falklandy|Falklandy/Malwiny]]'', ''[[Georgia Południowa|Georgię Południową]]'', ''[[Sandwich Południowy]]'', ''[[Islas Auroras]]'' wraz z ''[[Orkady Południowe|Orkadami Południowymi]]'', ''[[Szetlandy Południowe|Szetlandami Południowymi]]'' oraz z częścią [[Antarktyda|Antarktydy]] administrowanej przez Argentynę na mocy [[Traktat antarktyczny|Traktatu Antarktycznego]] zwaną również [[Antarktyda Argentyńska|Antarktydą Argentyńską]], łączna powierzchnia kraju wynosi 3 761 274&nbsp;km² co plasowałoby Argentynę jako siódme największe państwo świata.

Ślady pierwszych osadników na terenie dzisiejszej Argentyny sięgają [[Paleolit|Paleolitu]]. [[Hiszpański podbój Ameryki|Hiszpańska kolonizacja]] rozpoczęła się w 1512 roku. W jej wyniku 1776 roku powstało [[Wicekrólestwo La Platy]] które było częścią [[Hiszpańskie imperium kolonialne|Hiszpańskiego imperium kolonialnego]]. 25 maja 1810 roku Argentyna uzyskała de facto niepodległość po odsunięciu ostatniego hiszpańskiego gubernatora i ogłoszeniu [[Primera Junta|Pierwszego Zgromadzenia Narodowego]] zwanego również Primera Junta. 9 lipca 1816 roku Argentyna ogłosiła niepodległość w [[San Miguel de Tucumán]]. W XIX wieku w Argentynie miały miejsce liczne wojny domowe które zakończyły się reorganizacją państwa i utworzeniem federacji ze stolicą w Buenos Aires. W drugiej połowie XIX wieku miała miejsce wielka fala emigracji z Europy do Argentyny która na zawsze wpłynęła na argentyńską kulturę i demografię. Również w tym czasie w Argentynie miał miejsce stabilny wzrost gospodarczy dzięki któremu na początku XX wieku Argentyna była siódmym krajem na świecie pod względem rozwoju gospodarczego. <źródło!!!> Mimo tak dużego sukcesu ekonomicznego, po 1930 roku w Argentynie doszło do serii [[zamach stanu|zamachów stanu]] które zakończyły się wprowadzeniem [[demokracja|demokracji]] w 1983 roku. Pod koniec lat 90. w Argentynie doszło do poważnego [[kryzys finansowy|kryzysu finansowego]] przez co teraz znajduje się ona w kręgu [[kraje rozwijające się|krajów rozwijających się]].<ref name="developed">{{Cytuj stronę | nazwisko = | imię = | tytuł = Becoming a serious country | The Economist | url = http://www.economist.com/node/2704457 | opublikowany = | data = 2004-06-03 | data dostępu = 2015-01-05 }}
</ref>

<ref>{{Cytuj pismo | url = http://www.larepublica.ec/blog/opinion/2013/01/17/en-vias-de-subdesarrollo/ | tytuł = En vías de subdesarrollo | czasopismo = La república | wydawca = EC | data = 2013-06-17}}.</ref>
<ref>{{Cytuj stronę | język = en | imię = | tytuł = EconoMonitor : EconoMonitor &raquo; Argentina: The Myth of a Century of Decline | url = http://www.economonitor.com/blog/2014/02/argentina-the-myth-of-a-century-of-decline/ | opublikowany = | data = | data dostępu = 2015-01-05 }}
</ref>

Wersja z 21:12, 5 sty 2015

Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa "Argentyna" pochodzi od łacińskiego argentum (srebro, plata po hiszpańsku) jest związana z legendą o górach pełnych srebra która była powszechna pośród pierwszych Europejskich odkrywców Niziny La Platy.

Argentyna zajmuje jedno z najwyższych miejsc w rankingach Wskaźnika rozwoju społecznego, PKB per capita i jakości życia pośród krajów Ameryki Łacińskiej.[1] Według statystyk Banku Światowego argentyński Produkt Krajowy Brutto zajmuje 21 miejsce na świecie[2] a według Międzynarodowego Funduszu Walutowego biorąc pod uwagę parytet siły nabywczej argentyńska ekonomia zajmuje 23 miejsce na świecie.[3] Argentyna jest członkiem – założycielem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur, a także członkiem Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu. Oprócz tego jest również jednym z trzech krajów Ameryki Południowej wchodzących w skład grupy G20. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do rynków wschodzących, ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów[4]. Jest uznawana jako lokalne mocarstwo z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego[5][6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

Pod względem wielkości Argentyna jest drugim największym państwem w Ameryce Południowej i ósmym na świecie. Biorąc pod uwagę terytoria gdzie Argentyna faktycznie sprawuje władzę wynosi ona 2 780 400 km², jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: Falklandy/Malwiny, Georgię Południową, Sandwich Południowy, Islas Auroras wraz z Orkadami Południowymi, Szetlandami Południowymi oraz z częścią Antarktydy administrowanej przez Argentynę na mocy Traktatu Antarktycznego zwaną również Antarktydą Argentyńską, łączna powierzchnia kraju wynosi 3 761 274 km² co plasowałoby Argentynę jako siódme największe państwo świata.

Ślady pierwszych osadników na terenie dzisiejszej Argentyny sięgają Paleolitu. Hiszpańska kolonizacja rozpoczęła się w 1512 roku. W jej wyniku 1776 roku powstało Wicekrólestwo La Platy które było częścią Hiszpańskiego imperium kolonialnego. 25 maja 1810 roku Argentyna uzyskała de facto niepodległość po odsunięciu ostatniego hiszpańskiego gubernatora i ogłoszeniu Pierwszego Zgromadzenia Narodowego zwanego również Primera Junta. 9 lipca 1816 roku Argentyna ogłosiła niepodległość w San Miguel de Tucumán. W XIX wieku w Argentynie miały miejsce liczne wojny domowe które zakończyły się reorganizacją państwa i utworzeniem federacji ze stolicą w Buenos Aires. W drugiej połowie XIX wieku miała miejsce wielka fala emigracji z Europy do Argentyny która na zawsze wpłynęła na argentyńską kulturę i demografię. Również w tym czasie w Argentynie miał miejsce stabilny wzrost gospodarczy dzięki któremu na początku XX wieku Argentyna była siódmym krajem na świecie pod względem rozwoju gospodarczego. <źródło!!!> Mimo tak dużego sukcesu ekonomicznego, po 1930 roku w Argentynie doszło do serii zamachów stanu które zakończyły się wprowadzeniem demokracji w 1983 roku. Pod koniec lat 90. w Argentynie doszło do poważnego kryzysu finansowego przez co teraz znajduje się ona w kręgu krajów rozwijających się.[14]

[15] [16]

  1. Human Development Reports. [dostęp 2015-01-05].
  2. http://databank.worldbank.org/data/download/GDP.pdf. [dostęp 2015-01-05].
  3. Report for Selected Countries and Subjects. [dostęp 2015-01-05].
  4. Legatum Institute – Legatum Prosperity Index (ang.).
  5. Human Development Report 2011 (ang.).
  6. Michael Morris. The Strait of Magellan. „International Straits of the World”, s. 63, 1988. Martinus Nijhoff. Dordrecht. Cytat: Argentina has been the leading military and economic power in the Southern Cone in the Twentieth Century.. (ang.). .
  7. Tom Nierop, Gertjan Dijkink, Hans Knippenberg. The Clash of Civilisations. „The Territorial Factor”, s. 61, 2001. Amsterdam: Vossiuspers. Cytat: Secondary regional powers in Huntington's view include Great Britain, Ukraine, Japan, South Korea, Pakistan, Saudi Arabia and Argentina. (ang.). .
  8. David Lake, Rick Fawn. Regional Hierachies. „Globalising the Regional”, 2009. Wielka Brytania: Cambridge University Press. Cytat: The US has created a foundation upon which the regional powers, especially Argentina and Brazil, can developed their own rules for futher managing regional relations. .
  9. Overlapping regional mechanisms of security governance. „Globalising the Regional”, 2009. Wieka Brytania: Cambridge University Press. Cytat: The southern cone of South America, including Argentina and Brazil, the two regional powers, has recently become a pluralistic security community. (ang.). .
  10. Regional integration, trade and conflicts in Latin America. „Regional Trade Integration and Conflict Resolution”, 2009. Nowy Jork: Routledge. Cytat: [...] notably by linking the Southern Cone's rival regional powers, Brazil and Argentina. (ang.). .
  11. Samuel P Huntington, Marc Plattner, Aleksander Smolar. Culture, Power, and Democracy. „Globalization, Power, and Democracy”, 2000. Baltimore: The Johns Hopkins University Press. (ang.). .
  12. Anestis Papadopoulos. „The International Dimension of EU Competition Law and Policy”, 2010. Nowy York: Cambridge University Press. Cytat: The driving force behind the adoption of the MERCOSUR agreement was similar to that of the establishment of the EU: the hope of limiting the possibilities of traditional military hostility between the major regional powers, Brazil and Argentina. .
  13. http://web.archive.org/web/20130117011858/http://www.gsinstitute.org/docs/ClingendaelBrief_Final.pdf. [dostęp 2015-01-05]..
  14. Becoming a serious country. 2004-06-03. [dostęp 2015-01-05].
  15. En vías de subdesarrollo. „La república”, 2013-06-17. EC. .
  16. EconoMonitor : EconoMonitor » Argentina: The Myth of a Century of Decline. [dostęp 2015-01-05]. (ang.).