Działoszyn
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
Rondo komunikacyjne na Placu Wolności – widok z lotu ptaka | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Prawa miejskie |
1412–1870, 1994 | ||||
Burmistrz |
Rafał Drab (od 2010) | ||||
Powierzchnia |
4,94[1] km² | ||||
Populacja (31.12.2023) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
+48 43 | ||||
Kod pocztowy |
98-355 | ||||
Tablice rejestracyjne |
EPJ | ||||
Położenie na mapie gminy Działoszyn | |||||
Położenie na mapie Polski | |||||
Położenie na mapie województwa łódzkiego | |||||
Położenie na mapie powiatu pajęczańskiego | |||||
TERC (TERYT) |
1009014 | ||||
SIMC |
0703026 | ||||
Urząd miejski ul. Piłsudskiego 2198-355 Działoszyn | |||||
Strona internetowa |
Działoszyn – miasto w środkowo-południowej Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie pajęczańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Działoszyn, położone na obszarze historycznej ziemi wieluńskiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa sieradzkiego.
Według danych GUS z 31 grudnia 2023 r. miasto liczyło 5239 mieszkańców[2]
Działoszyn leży nad Wartą, tuż przy jej przełomie.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Do 1939
[edytuj | edytuj kod]Ważna osada na szlaku handlowym między Rusią a Śląskiem. Osada lokowana na prawie magdeburskim, prawa miejskie uzyskała w 1412. Ważny ośrodek kalwinizmu i braci polskich. Doszczętnie zniszczony podczas potopu szwedzkiego. Podczas rozbiorów pod panowaniem pruskim, od 1809 w Księstwie Warszawskim.
Aż do wielkiego pożaru, w którym spłonęła – z powodu drewnianych zabudowań – cała osada, w Działoszynie istniała synagoga o bardzo dużym znaczeniu w skali kraju.
II wojna światowa
[edytuj | edytuj kod]Podczas wojny obronnej 1939 roku miejsce ciężkich walk 30 Dywizji Piechoty gen. Leopolda Cehaka. W odwecie za śmierć generała Dilla, doszczętnie zniszczone w dniach 1–3 września przez lotnictwo niemieckie; według opowiadań niektórych mieszkańców po nalocie zostały w mieście tylko 4 budynki. Niemcy później również nazywali Działoszyn od nazwiska generała Dilla. Podczas okupacji miejscową ludność żydowską wywieziono do obozów koncentracyjnych.
Czasy powojenne
[edytuj | edytuj kod]Od lat 60. XX w. ponowny okres odbudowy. Budowa cementowni w Działoszynie znacznie wpłynęła na okoliczne tereny. W Działoszynie i zarazem siedzibie powiatu Pajęczno, zbudowano nowe osiedla bloków mieszkalnych.1 stycznia 1994 r. Działoszyn odzyskał prawa miejskie.
Przemysł i transport
[edytuj | edytuj kod]Przemysł
[edytuj | edytuj kod]W XIX wieku w Działoszynie istniała fabryka tytoniu i cygar Kronenberga.
Od stycznia 1986 w Działoszynie funkcjonuje Z.P.O i W "ALMAR" zakład zajmujący się przetwórstwem owoców i warzyw.
W 1993 została tutaj założona fabryka lodów i mrożonek „Anita”[3].
Komunikacja drogowa
[edytuj | edytuj kod]Przez Działoszyn przebiega droga krajowa oraz dwie drogi wojewódzkie:
- droga krajowa nr 42 relacji Namysłów – Kluczbork – Działoszyn – Pajęczno – Radomsko – Ostrowiec Świętokrzyski
- droga wojewódzka nr 486 relacji Działoszyn – Wieluń
- droga wojewódzka nr 491 relacji Działoszyn – Częstochowa.
Komunikacja kolejowa
[edytuj | edytuj kod]W pobliżu Działoszyna przebiega linia kolejowa nr 131, na której znajduje się stacja kolejowa Działoszyn (zamknięta dla ruchu pasażerskiego w 2009 r.).
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]Na końcu ulicy Zamkowej, na starym mieście znajduje się późnorenesansowy pałac. Obecnie mieści się tam sala wystawowa, sale konferencyjne, galeria lokalnych artystów i restauracja. Dookoła pałacu rozpościera się park, założony na wzór angielski i francuski. Za rynkiem (Placem Wolności) przy ul. Kościelnej stoi kościół pw. Znalezienia Krzyża św. i św. Marii Magdaleny, z XIV wieku.
Rekreacja
[edytuj | edytuj kod]Na wyspie (teren rekreacji i wypoczynku mieszkańców) znajduje się las, a także boisko sportowe. Przy drodze wylotowej w kierunku cementowni "Warta" znajduje się stadion klubu piłkarskiego Warta Działoszyn; są tam również korty tenisowe i boisko do koszykówki.
Przyroda
[edytuj | edytuj kod]Od strony zachodniej i południowo-wschodniej Działoszyn otacza las. Na zachodzie, w Załęczańskim Parku Krajobrazowym znajdują się formy skał wapiennych i skamieniałości, głównie amonity.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Dane z 31 grudnia 2023[2]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 5239 | 100 | 2739 | 52,28 | 2500 | 47,72 |
- Piramida wieku mieszkańców Działoszyna w 2014 roku[4].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Późnorenesansowy pałac Stanisława Męcińskiego (według tradycji niegdyś stała tu słowiańska świątynia) i kościół parafialny (XVIII wiek).
Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[5] na listę zabytków wpisane są obiekty:
- kościół parafialny pw. św. św. Marii i Magdaleny, XVIII/XIX, nr rej.: 646 z 30.08.1967; w 2022 w czasie przebudowy drogi wojewódzkiej nr 486 odkryto pozostałości cmentarza przykościelnego sprzed 300 lat[6]
- dzwonnica, nr rej.: 647 z 30.08.1967
- pałac, XVIII, XX, nr rej.: 248 z 30.08.1967
- elektrownia wodna, drewn., nr rej.: 347 z 6.10.1986
Sport
[edytuj | edytuj kod]W Działoszynie działa klub sportowy Warta Działoszyn. Prowadzi dwie sekcje: piłki nożnej i siatkówki.
Piłka nożna KS Warta Działoszyn (dawniej: Budowlani Działoszyn), występuje obecnie w trzeciej lidze. Założony został 6 kwietnia 1965. Swoją profesjonalną karierę rozpoczął tu w sezonie 1983/84 Robert Warzycha.
Sekcja siatkówki męskiej KS Warta Działoszyn istnieje od roku 2004. W sezonie 2006/2007 Warta występowała w II lidze.
Szkolnictwo w Działoszynie
[edytuj | edytuj kod]Na terenie miasta działają:
Przedszkola:
- Publiczne Przedszkole nr 1 "Bajka"
- Publiczne Przedszkole nr 2
Szkoły podstawowe:
- Szkoła Podstawowa nr 1 im. Janusza Korczaka
- Szkoła Podstawowa nr 2 im. Mikołaja Kopernika
Szkoły ponadpodstawowe:
- Zespół Szkół im. Marii Skłodowskiej-Curie
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]Podział administracyjny
[edytuj | edytuj kod]Obszar miasta Działoszyna podzielony jest na 3 jednostki pomocnicze gminy, nazwane przez Radę Gminy Działoszyn osiedlami. Wyróżnione są one numerami od 1 do 3[7]. W rejestrze TERYT wyróżnionych jest 5 integralnych części miasta. Są to[8]:
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 7 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-08] .
- ↑ a b c Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2024-05-15].
- ↑ O firmie. oficjalna strona [dostęp 2019-06-13]
- ↑ Działoszyn w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-09] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 2008-09-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-27)].
- ↑ Zbigniew Rybczyński: Pod drogą w Działoszynie archeolodzy odsłonili cmentarz przykościelny sprzed wieków. 2022-10-10. [dostęp 2022-10-11].
- ↑ Uchwały w sprawie uchwalenia i zmian statutu. Urząd Miasta i Gminy Działoszyn. [dostęp 2017-02-27].
- ↑ Rejestr TERYT
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Działoszyn, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 263 .
- Łaże, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 618 .
- Oficjalna strona internetowa
- Historia Żydów w Działoszynie na portalu Wirtualny Sztetl