نیزاک ہن
Nezak Huns | |
---|---|
484–665 | |
Royal Bull's-head crown of the Nezak kings | |
دار الحکومت | غزنی, Kapisa |
مذہب | بدھ مت, زرتشتیت |
حکومت | Nomadic empire |
تاریخ | |
• قیام | 484 |
• موقوفی نطام | 665 |
کرنسی | Hunnic Drachm |
آیزو 3166 رمز | [[آیزو 3166-2:|]] |
نیزاک ہن ہندوکش دے علاقے وچ ہناں دے چار گروہاں وچوں اک سن ۔ نیزاک بادشاہ ، اپنے نمایاں سونے دے بیل دے سر والے تاج دے نال مشہور نيں ،تے غزنی تے کاپیسا توں حکومت کردے سن ۔ اگرچہ انہاں دی تریخ مبہم اے ، نیزاک ہناں دے ملے سکے انہاں دی عظمت دی خوشحالی دی دستاویز نيں۔ انہاں نوں اپنے سکےآں اُتے لکھے ہوئے شبیہہ دی وجہ توں نیزاک کہیا جاندا اے ، جس وچ اکثر "نیزاک شاہ" دا تذکرہ ہُندا اے۔ اوہ چار وڈی "ہن" ریاستاں وچ آخری سی جنہاں نوں اجتماعی طور اُتے زیانائٹ یا "ہن" کہیا جاندا اے ، انہاں دے پیش رو تریخ دے مطابق ، کیداری ، ہیفتالی تے الچون نيں۔
ہن اصطلاح دی وجہ توں الجھن پیدا ہوسکدی اے۔ اس لفظ دے تن بنیادی معنی نيں: 1) ہن خاص ، یعنی اٹیلا دے لوک ، 2) شمالی ہندوستان اُتے حملہ کرنے والے ہن دے لوکاں توں وابستہ گروہ۔ 3) ہن جداں لوکاں دے لئی مبہم اصطلاح۔ ایتھے اس لفظ دا دوسرا معنی تیسرا دے عناصر دے نال اے۔
تریخ
پنجويں صدی دے آخر وچ نیزاک تاریخی ریکارڈ وچ داخل ہوئے ، غزنی وچ سکےآں دی ضرب دے نال ، جو اس توں پہلے ساسانی پارسیاں ، ہند ساسانیاں(کوشان ساسانی) دے زیر کنٹرول سی۔ انہاں دا خروج 484 عیسوی وچ باختر (باختریہ) وچ ہیفتالیاں (نیزاک توں وابستہ افراد) دے ذریعہ فارسی بادشاہ پیروز دی شکست دے بعد خطے وچ فارسی اثر و رسوخ دے کمزور ہونے دا نتیجہ ہوسکدا اے۔
اسی موقع اُتے ، نیزاکاں نے زابلستان وچ اپنی طاقت نوں مستحکم کيتا تے چھیويں صدی وچ کابلستان وچ توسیع کردے ہوئے ، الچون ہناں نوں کاپیسا توں جمع کيتا ۔
بیل دے تاج دے نال نزاک سکے 8 واں صدی وچ اچھی طرح توں دکھادی دیندے نيں ، [۱] جس وقت ایہ معلوم ہُندا اے کہ ممکنہ طور اُتے ترک حملہ آوراں دے خلاف ، نیزاکاں تے ایلچوناں دے وچکار اتفاق رائے پیدا ہويا۔ [۲]
الچون ہندوستان توں پِچھے ہٹ گئے
چھیويں صدی عیسوی دے وسط دے آس پاس ، ایلچوناں نے ہندوستان دے مرکز اُتے وسیع پیمانے اُتے حملہ کرنے دے بعد ، کشمیر ، پنجاب تے گندھارا توں دستبرداری اختیار کرلئی تھی ، تے خیبر کے پار توں مغرب وچ واپس جانے دے بعد اوہ کابلستان وچ دوبارہ آباد ہوگئے سن ۔ اوتھے ، انہاں دا نقشہ تجویز کردا اے کہ اوہ نیزاک ہناں دے نال مل گئے۔ [۳]
آخر کار ، نیزاک -الچوناں دی جگہ ترک شاہی خاندان نے [۲] پہلے زابلستان تے فیر کابلستان وچ لے لئی۔ آخری نیزاک بادشاہ ، گھارِ ایلچی دے ناں توں جانیا جاندا سی ، جس دی تصدیق چینی شہنشاہ نے کيتی۔ 661 تے 665 دے درمیان ، چینی تے عرب ذرائع توں معلوم ہُندا اے کہ اک نواں ترک حکمران کابل دا شاہ بنیا۔ [۴] غزنی تے کابل توں محروم ہونے دے بعد ، نیزاک خاندان وچ تیزی توں زوال پزیر ہويا جس نے اشارہ تاریخی سکےآں دے ریکارڈ توں نیزاک علامتاں دے پسندانہ دے اشارے نيں۔
اہم حکمران
- نیپکی مالکا (گندھارا ، ص 475–576)
- شری شاہی ، 560-620 عیسوی
- گھار الچی ، 653-665
سکے
-
نزاک ہنس گمناں ("نیازک شاہ") سرکا 500-560۔
-
غزنی وچ سکے دا نقشہ
-
بلن ڈرچم
-
کانسی دا نشانہ
-
نزاک بادشاہ نیپکی ملکا
-
نزاک ہنس حکمران شری شاہی ، سرکا 560-620 عیسوی۔
-
شاہک تیگین (سری شاہی) نیزاک ہنس (680-738)۔
-
نزاک ہنس حکمران ساہی ٹگین (؟) اٹھويں صدی عیسوی دے اوائل وچ ۔
ایہ وی دیکھو
- ژیانیندی
- کیداری
- ہیفتالی
- ایلچون ہن
- ایرانی ہن
حوالے
- ↑ Robert Göbl (1967). Dokumente zur Geschichte der iranischen Hunnen in Baktrien und Indien. Otto Harrassowitz Verlag. GGKEY:4TALPN86ZJB.
- ↑ ۲.۰ ۲.۱ Klaus Vondrovec (2014). Coinage of the Iranian Huns and Their Successors from Bactria to Gandhara (4th to 8th Century CE). ISBN 978-3-7001-7695-4.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ "13. The Turk Shahis in Kabulistan". https://web.archive.org/web/20201027202027/http://pro.geo.univie.ac.at/projects/khm/showcases/showcase13?language=en. Retrieved on July 16, 2017.