Newcastle upon Tyne – razlika između verzija
Nova stranica: {{Grad u UK (HR) |ime = Newcastle upon Tyne |slika = Bridges opening up - geograph.org.uk - 178375.jpg |slika grba = Arms-newcastle-tyne.jpg |veličina grba = 100px |slika karte =Engl... |
m r2.5.2) (robot Mijenja: ko:뉴캐슬 어폰 타인; kozmetičke promjene |
||
Red 26: | Red 26: | ||
Stanovnici Newcastla i njegove okolice zovu se ''Geordies''. |
Stanovnici Newcastla i njegove okolice zovu se ''Geordies''. |
||
==Historija== |
== Historija == |
||
Prvobitno [[Rimsko carstvo|rimsko]] naselje ''Pons Aelius''<ref>[http://www.roman-britain.org/places/pons_aelius.htm Roman Britain] Pons Aelius - 'The Aelian Bridge'</ref>, podignuto je u [[2. vijek]]u, [[Rimljani]] su sagradili utvrdu pokraj mosta preko rijeke Tyne u blizini [[Hadrijanov zid|Hadrijanovog zida]] (zid je štitio rimsku provinciju Britaniju od napada barbara sa sjevera). Nakon pada Rimskog Carstva, - Newcastle je postao dio [[Anglosaksonci|anglosaksonskog]] kraljevstva [[Northumberland|Northumbria]] i tada se zvao Monkchester<ref>[http://www.british-history.ac.uk/report.aspx?compid=43318 British History] ''Historical Account of Newcastle-upon-Tyne'', Eneas Mackenzie, 1827. (pristupljeno 24. novembra 2008.)</ref>. Grad je razoren u sukobu s [[Danci]]ma. [[1080]]. ga je Robert Curthose, sin [[Vilim I. Osvajač|Vilima Osvajača]] obnovio. Grad se od tada naziva Novum Castellum ili New Castle. Bio je na značajnom strateškom položaju i najsjevernija engleska tvrđava u blizini nemirne granice sa [[Škotska|Škotskom]]. U [[13. vijek]]u Newcastle je utvrđen zidinama. Škoti su ga tokom [[14. vijek]]a tri puta neuspješno napadali. |
Prvobitno [[Rimsko carstvo|rimsko]] naselje ''Pons Aelius''<ref>[http://www.roman-britain.org/places/pons_aelius.htm Roman Britain] Pons Aelius - 'The Aelian Bridge'</ref>, podignuto je u [[2. vijek]]u, [[Rimljani]] su sagradili utvrdu pokraj mosta preko rijeke Tyne u blizini [[Hadrijanov zid|Hadrijanovog zida]] (zid je štitio rimsku provinciju Britaniju od napada barbara sa sjevera). Nakon pada Rimskog Carstva, - Newcastle je postao dio [[Anglosaksonci|anglosaksonskog]] kraljevstva [[Northumberland|Northumbria]] i tada se zvao Monkchester<ref>[http://www.british-history.ac.uk/report.aspx?compid=43318 British History] ''Historical Account of Newcastle-upon-Tyne'', Eneas Mackenzie, 1827. (pristupljeno 24. novembra 2008.)</ref>. Grad je razoren u sukobu s [[Danci]]ma. [[1080]]. ga je Robert Curthose, sin [[Vilim I. Osvajač|Vilima Osvajača]] obnovio. Grad se od tada naziva Novum Castellum ili New Castle. Bio je na značajnom strateškom položaju i najsjevernija engleska tvrđava u blizini nemirne granice sa [[Škotska|Škotskom]]. U [[13. vijek]]u Newcastle je utvrđen zidinama. Škoti su ga tokom [[14. vijek]]a tri puta neuspješno napadali. |
||
Red 35: | Red 35: | ||
[[Datoteka:Newcastle upon Tyne, England.jpg|left|250px|thumb|Katedrala]] |
[[Datoteka:Newcastle upon Tyne, England.jpg|left|250px|thumb|Katedrala]] |
||
==Geografske karakteristike== |
== Geografske karakteristike == |
||
Newcastle se nalazi na sjeveroistoku Engleske nedaleko od ušća rijeke Tyne. Nalazi se u prostoru Engleske bogatom rudama ugljena, te je grad poznat po rudarstvu još od srednjeg vijeka. Taj dio Engleske - bogat rudama, obično se zove "Crna Engleska". Reljef oko grada je nizinski. Newcastle je s obližnjim gradom [[Gateshead]]om koji se nalazi nasuprot rijeke povezan u [[konurbacija|konurbaciju]] (sistem povezanih gradova). |
Newcastle se nalazi na sjeveroistoku Engleske nedaleko od ušća rijeke Tyne. Nalazi se u prostoru Engleske bogatom rudama ugljena, te je grad poznat po rudarstvu još od srednjeg vijeka. Taj dio Engleske - bogat rudama, obično se zove "Crna Engleska". Reljef oko grada je nizinski. Newcastle je s obližnjim gradom [[Gateshead]]om koji se nalazi nasuprot rijeke povezan u [[konurbacija|konurbaciju]] (sistem povezanih gradova). |
||
Red 41: | Red 41: | ||
Klima u gradu je umjerena oceanska. Temperature su nešto više zbog utjecaja [[Golfska struja|Golfske struje]]. Grad ima relativno malo padalina jer se nalazi pod kišobranom obližnjeg [[Peninsko gorje|Peninskog gorja]]. Zbog toga je jedan od najsušnijih gradova u Ujedinjenom Kraljevstvu. |
Klima u gradu je umjerena oceanska. Temperature su nešto više zbog utjecaja [[Golfska struja|Golfske struje]]. Grad ima relativno malo padalina jer se nalazi pod kišobranom obližnjeg [[Peninsko gorje|Peninskog gorja]]. Zbog toga je jedan od najsušnijih gradova u Ujedinjenom Kraljevstvu. |
||
===Gradske znamenitosti=== |
=== Gradske znamenitosti === |
||
[[Datoteka:Newcastle greys monument.jpg|right|280px|thumb|Tipična džordžijanska arhitektura iz sjedišta grada]] |
[[Datoteka:Newcastle greys monument.jpg|right|280px|thumb|Tipična džordžijanska arhitektura iz sjedišta grada]] |
||
Značajni su ostaci gradskih zidina iz [[13. vijek]]a i katedrala sv. Nikole iz [[14. vijek]]a Postoji 7 mostova preko rijeke od kojih su najpoznatiji moderni Tyne Bridge i Gateshead Millennium Bridge sagrađen 2000. godine. Grad ima [[neoklasicizam|neoklasicistički]] centar grada koji su u [[19. vijek]]a sagradili Richard Grainger i John Dobson. Historijski centar se naziva Grainger Town i ima mnogo neoklasicističkih građevina koje podsjećaju na antički uzor. Grad ima mnogo parkova od kojih su najznačajniji Leazes Park i St James' Park (u njemu je poznati nogometni stadion). Uz rijeku je uređena šetnica Quayside. Grad ima mnogo galerija, kazališta i koncertnih dvorana. |
Značajni su ostaci gradskih zidina iz [[13. vijek]]a i katedrala sv. Nikole iz [[14. vijek]]a Postoji 7 mostova preko rijeke od kojih su najpoznatiji moderni Tyne Bridge i Gateshead Millennium Bridge sagrađen 2000. godine. Grad ima [[neoklasicizam|neoklasicistički]] centar grada koji su u [[19. vijek]]a sagradili Richard Grainger i John Dobson. Historijski centar se naziva Grainger Town i ima mnogo neoklasicističkih građevina koje podsjećaju na antički uzor. Grad ima mnogo parkova od kojih su najznačajniji Leazes Park i St James' Park (u njemu je poznati nogometni stadion). Uz rijeku je uređena šetnica Quayside. Grad ima mnogo galerija, kazališta i koncertnih dvorana. |
||
== Poznati sugrađani== |
== Poznati sugrađani == |
||
* Cuthbert Collingwood (1748. - 1810.), viceadmiral Britanske kraljevske ratne mornarice |
* Cuthbert Collingwood (1748. - 1810.), viceadmiral Britanske kraljevske ratne mornarice |
||
* Robert Stephenson (1803. - 1859.), inžinjer izumitelj lokomotive |
* Robert Stephenson (1803. - 1859.), inžinjer izumitelj lokomotive |
||
Red 69: | Red 69: | ||
* {{border|[[Datoteka:Flag of the United States.svg|20px]]}} [[Little Rock]], [[SAD]] |
* {{border|[[Datoteka:Flag of the United States.svg|20px]]}} [[Little Rock]], [[SAD]] |
||
==Izvori== |
== Izvori == |
||
{{izvori}} |
{{izvori}} |
||
Red 78: | Red 78: | ||
* [http://www.bbc.co.uk/tyne/ BBC Tyne] BBC Mjesni portal |
* [http://www.bbc.co.uk/tyne/ BBC Tyne] BBC Mjesni portal |
||
{{Commonscat|Newcastle upon Tyne}} |
{{Commonscat|Newcastle upon Tyne}} |
||
⚫ | |||
[[Kategorija:Gradovi u Engleskoj]] |
[[Kategorija:Gradovi u Engleskoj]] |
||
[[Kategorija:Gradovi u Ujedinjenom Kraljevstvu]] |
[[Kategorija:Gradovi u Ujedinjenom Kraljevstvu]] |
||
⚫ | |||
[[af:Newcastle upon Tyne]] |
[[af:Newcastle upon Tyne]] |
||
[[ar:نيوكاسل أبون تاين]] |
[[ar:نيوكاسل أبون تاين]] |
||
Red 111: | Red 113: | ||
[[it:Newcastle upon Tyne]] |
[[it:Newcastle upon Tyne]] |
||
[[ja:ニューカッスル・アポン・タイン]] |
[[ja:ニューカッスル・アポン・タイン]] |
||
[[ko: |
[[ko:뉴캐슬 어폰 타인]] |
||
[[la:Novum Castellum]] |
[[la:Novum Castellum]] |
||
[[li:Newcastle-upon-Tyne]] |
[[li:Newcastle-upon-Tyne]] |
Verzija na datum 12 decembar 2010 u 01:33
Šablon:Grad u UK (HR) Newcastle upon Tyne (obično se naziva skraćeno samo Newcastle) je grad u metropolitanskom okrugu Tyne and Wear, na sjeveroistoku Engleske. Grad je smješten na obalama rijeke Tyne, historijski je bio dio grofovije ( engleski: county) Northumberland.
Grad nosi ime po normanskoj utvrdi koju je 1080. podigao Robert II. Normanski, najstariji sin Vilima I. Osvajača. Newcastle se razvio iz rimske utvrde, za srednjeg vijeka postao je centar trgovine vunom, a kasnije je postao sjedište rudarstva (ugljen). Kao pomorska luka, počeo se razvijati od 16. vijeka, uz luku su nikla i brojna brodogradilišta uzduž riječne obale do Sjevernog mora. Newcastle je danas značajan kulturni i edukacijski centar ( u njemu djeluju dva univerziteta). On je 20 grad po veličini u Engleskoj i najveća urbana aglomeracija u slivu rijeke Tyna, šesta po veličini u Ujedinjenom Kraljevstvu.
Stanovnici Newcastla i njegove okolice zovu se Geordies.
Historija
Prvobitno rimsko naselje Pons Aelius[1], podignuto je u 2. vijeku, Rimljani su sagradili utvrdu pokraj mosta preko rijeke Tyne u blizini Hadrijanovog zida (zid je štitio rimsku provinciju Britaniju od napada barbara sa sjevera). Nakon pada Rimskog Carstva, - Newcastle je postao dio anglosaksonskog kraljevstva Northumbria i tada se zvao Monkchester[2]. Grad je razoren u sukobu s Dancima. 1080. ga je Robert Curthose, sin Vilima Osvajača obnovio. Grad se od tada naziva Novum Castellum ili New Castle. Bio je na značajnom strateškom položaju i najsjevernija engleska tvrđava u blizini nemirne granice sa Škotskom. U 13. vijeku Newcastle je utvrđen zidinama. Škoti su ga tokom 14. vijeka tri puta neuspješno napadali.
Važna godina za grad bila je 1530. kad je grad dobio monopol na trgovinu ugljenom i njegov prijevoz po rijeci Tyne. To je dalo jak poticaj ekonomskom razvoju grada. Godina 1636. bila je nesretna za grad, jer je trećina stanovnika umrla od kuge[3]. Tokom Engleskog građanskog rata je grad stao na stranu kralja.
U 18. vijeku je Newcastle bio četvrti centar štamparstva u Engleskoj[4] (nakon Londona, Oxforda i Cambridgea i razvio je značajnu kulturnu i naučnu djelatnost. Od 1793. u gradu djeluje Literarno i filozofsko društvo[4], od tog vremena je Newcastle postao poznat i po proizvodnji stakla. Tokom industrijske revolucije u 19. vijeku grad se razvio u značajan industrijski centar. Newcastle i njegova okolica ima tradiciju rudarstva, tu se ugljen kopa od srednjeg vijeka, a na bazi ugljena podignuta su brojna industrijska poduzeća (brodogradnja, metalurgija). Newcastle je pretrpio bombardiranje za vrijeme Drugog svjetskog rata. Prvi Univerzitet osnovan je 1963., a 1978. izgrađena je prva linija metroa.
Geografske karakteristike
Newcastle se nalazi na sjeveroistoku Engleske nedaleko od ušća rijeke Tyne. Nalazi se u prostoru Engleske bogatom rudama ugljena, te je grad poznat po rudarstvu još od srednjeg vijeka. Taj dio Engleske - bogat rudama, obično se zove "Crna Engleska". Reljef oko grada je nizinski. Newcastle je s obližnjim gradom Gatesheadom koji se nalazi nasuprot rijeke povezan u konurbaciju (sistem povezanih gradova).
Klima u gradu je umjerena oceanska. Temperature su nešto više zbog utjecaja Golfske struje. Grad ima relativno malo padalina jer se nalazi pod kišobranom obližnjeg Peninskog gorja. Zbog toga je jedan od najsušnijih gradova u Ujedinjenom Kraljevstvu.
Gradske znamenitosti
Značajni su ostaci gradskih zidina iz 13. vijeka i katedrala sv. Nikole iz 14. vijeka Postoji 7 mostova preko rijeke od kojih su najpoznatiji moderni Tyne Bridge i Gateshead Millennium Bridge sagrađen 2000. godine. Grad ima neoklasicistički centar grada koji su u 19. vijeka sagradili Richard Grainger i John Dobson. Historijski centar se naziva Grainger Town i ima mnogo neoklasicističkih građevina koje podsjećaju na antički uzor. Grad ima mnogo parkova od kojih su najznačajniji Leazes Park i St James' Park (u njemu je poznati nogometni stadion). Uz rijeku je uređena šetnica Quayside. Grad ima mnogo galerija, kazališta i koncertnih dvorana.
Poznati sugrađani
- Cuthbert Collingwood (1748. - 1810.), viceadmiral Britanske kraljevske ratne mornarice
- Robert Stephenson (1803. - 1859.), inžinjer izumitelj lokomotive
- Eric Burdon, rock pjevač
- Sting, rock pjevač
- Alan Shearer, nogometaš
- Michael Carrick, nogometaš
- Mark Knopfler, rock gitarist
- Hank Marvin, rock gitarist
Gradovi prijatelji
Atlanta, SAD
Bergen, Norveška
Gelsenkirchen, Njemačka
Groningen, Nizozemska
Haifa, Izrael
Nancy, Francuska
Malmö, Švedska
Newcastle, Australija
Newcastle, Južnoafrička Republika
Tayuan, Narodna Republika Kina
Little Rock, SAD
Izvori
- ↑ Roman Britain Pons Aelius - 'The Aelian Bridge'
- ↑ British History Historical Account of Newcastle-upon-Tyne, Eneas Mackenzie, 1827. (pristupljeno 24. novembra 2008.)
- ↑ Plague. 11th Edition Encyclopædia Britannica.
- ↑ 4,0 4,1 LivingNorth (pristupljeno 26. 07. 2010.)
(PDF)
Vanjske poveznice
- Posjetite Newcastle - Gateshead Informacije o društvenim i kulturnim događanjima u Newcastle - Gatesheadu
- Portal grada Newcastle upon Tyne (Gradska uprava Newcastla)
- članak Wikitravela o Newcastlu
- BBC Tyne BBC Mjesni portal