Авары: Розніца паміж версіямі
[недагледжаная версія] | [дагледжаная версія] |
Змесціва выдалена Змесціва дададзена
др r2.7.2) (робат дадаў: als:Awaren |
др афармленне, стыль, арфаграфія |
||
(Не паказана 18 прамежкавых версій 10 удзельнікаў) | |||
Радок 1:
{{Этнічная група
'''Авары''' ({{lang-el|Άβαροι, Ουαρχωννιται}}; {{lang-la|Avari}}; {{lang-sla|О́бры}}) — саюз качавых народаў, галоўным чынам цюркамоўных, роднасных [[гуны|гунам]].▼
| group = Авары {{вымер}}
| image =
| caption =
| poptime =
| popplace = [[Еўразія]]
| langs = аварская
| rels = [[політэізм]]
| related = [[гуны]]
}}
▲'''
У саюзе з [[
Адчувальнымі для авараў былі
== Аварскія археалагічныя помнікі ==
Археалагічныя помнікі, пакінутыя аварамі і падпарадкаванымі імі народамі ў Сярэднім Падунаўі, прадстаўлены ў асноўнымі грунтавымі могільнікамі. Раскапана больш за 50 тыс. пахаванняў, у асноўным па абраду трупапалажэння (трупаспаленні на заходняй і паўночнай перыферыі нешматлікія і звязаны з некаторымі групамі славян), вядомы пахаванні з канём ці чучалам каня з іншымі рознакультурнымі і лакальнымі асаблівасцямі. Некаторыя пасяленні авараў узніклі на месцы больш ранніх (у т.л. антычных). Вывучаліся селішчы з паўзямлянкамі, шматлікімі гаспадарчымі ямамі і іншымі пабудовамі, у т.л. з адрэзкамі равоў (адна з інтэрпрэтацый — загоны для жывёлы); вядомы металургічныя печы, калодзежы. Вылучаюць 3 перыяды з дзяленнем на фазы (суіснуюць некалькі храналагічных схем, якія адрозніваюцца дэталямі). Помнікаў раннеаварскага перыяду (каля 568—620/640) вядома параўнальна вядома параўнальна нямнога, яны гетэрагенныя ў культурных адносінах: адметнасцю з’яўляюцца своеасаблівыя паясы з радам падвешаных рамяшкоў і гладкімі наканечнікамі, паказальны шэраг рэчаў візантыйскага і германскага кола. Вылучаюць асобую «культуру Кестхей» (асноўны цэнф на заходнім узбярэжжы [[Балатан|возера Балатан]]) з характэрнымі жаночымі ўпрыгажэннямі, што маюць аналагі ў Адрыятыцы; у розных формах праіснавала да познааварскага часу. Помнікаў сярэднеаварскага перыяду (каля 620/640 — 690/710) больш; з іх раннія (у т.л. «княжацкія» тыпу Боча, Кунбабонь, багатыя пахаванні рамеснікаў тыпу Фелнак, Кунсенмартон і інш.) шэраг даследчыкаў адносіць да позняй фазы раннеаварскага перыяду, працягваючы яго да 650/670-х гг. У гэты час афармляюцца і некаторыя спецыфічныя для авараў стылі рэчаў; у позніх комплексах з’яўляюцца шаблі, страмёны з прамой падножкай і іншыя новаўвядзенні ў асноўным у воінскай культуры (менавіта іх шэраг венгерскіх даследчыкаў пачынаючы з І. Боны адносяць да сярэднеаварскага перыяду, але гіпотэза аб сувязі гэтых помнікаў з міграцыяй балгар Кувера цяпер практычна не мае прыхільнікаў). Помнікі познеаварскага перыяду (у асноўным VIII ст.; падзяляюць на 3—4 фазы) найбольш шматлікія, але і найбольш уніфікаваныя (хаця лакальныя групы вылучаюць і сярод іх); асабліва паказальныя літыя раменныя гарнітуры ў стылі «грыфа» і «расліннага парастка». Гіпотэза Д. Ласла, які звязваў гэтыя і іншыя інавацыі са з’яўленнем пасля заваявання [[Арпады|Арпадаў]] новага (уграмоўнага) насельніцтва, што вызначыла мову венграў падунайскіх зямель, у сучасных даследаваннях не падтрымліваецца. Захаваліся нямногія руны авараў. Найбольш познія помнікі — самыя скупыя; вылучэнне аварскіх старажытнасцей IX ст. лічыцца спрэчным.
== Літаратура ==
* Гаўрытухін, І. А. Авары / І. А. Гаўрытухін // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 15 — 17. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* История Венгрии / Отв. ред. Шушарин В. П. — М.: Наука, 1971. — Т.1. С. 75—80.
* Свод древнейших письменных известий о славянах = Corpus testimoniorum vetustis-simorum ad historiam slavicam pertinentium: К XVIII Междунар. конгр. византинистов / [АН СССР; Сост. Л. А. Гиндин и др.; Предисл. Л. А. Гиндина, Г. Г. Литаврина]. Т. 1: I—VI вв. / [Авторы-комментаторы Ф. В. Шелов-Коведяев и др.] — М.: Наука, 1991. — 470, [2] с. — ISBN 5-02-017388-6.
* Свод древнейших письменных известий о славянах = Corpus testimoniorum vetustissimorus ad historiam slavicam pertinentium / [РАН, Ин-т славяноведения и балканистики; Редкол.: Л. А. Гиндин и др.]. Т. 2: (VII—IX вв.) / Сост.: С. А. Иванов и др.; Отв. ред. Г. Г. Литаврин. — М.: Изд. фирма «Восточная литература» РАН, 1995. — 589 с. — ISBN 5-02-017809-8.
[[Катэгорыя:Старажытныя народы]]
[[Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы]]
[[Катэгорыя:Зніклыя народы Азіі]]
|