Uranüs: Revizyonlar arasındaki fark
[kontrol edilmiş revizyon] | [kontrol edilmiş revizyon] |
Değişiklik özeti yok |
Geliştirildi. |
||
79. satır: | 79. satır: | ||
}} |
}} |
||
'''Uranüs''', [[Güneş]]'e yakınlık bakımından yedinci [[Gezegen|gezegendir]]. Gazlı, [[camgöbeği]] renginde bir [[Buz devi|buz devidir]]. Gezegenin büyük bir kısmı, astronominin "buz" ya da [[Uçucular (gezegen bilimi)|uçucu maddeler]] olarak adlandırdığı maddenin [[Süperkritik akışkan|süperkritik fazındaki]] [[su]], [[amonyak]] ve [[Metan|metandan]] oluşur. Gezegenin atmosferi karmaşık katmanlı bir [[bulut]] yapısına sahiptir ve tüm [[Güneş Sistemi]] gezegenleri arasında {{Dönüştürme|49|K|C F|0}} ile en düşük minimum sıcaklığa sahiptir. Gezegenin 82,23°'lik belirgin bir [[Eksen eğikliği|eksenel eğimi]] ve 17 saat 14 dakikalık bir [[Ters ve doğrusal yön hareket|geriye dönüş periyodu]] vardır. Bu, Güneş etrafındaki 84 Dünya yıllık bir [[Yörünge periyodu|yörünge döneminde]] kutuplarının yaklaşık 42 yıl sürekli güneş ışığı aldığı ve ardından 42 yıl sürekli karanlık olduğu anlamına gelir. |
|||
'''Uranüs''', [[Güneş Sistemi]]nin [[Güneş]]'ten uzaklık sıralamasına göre 7. [[gezegen]]idir.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.nasa.gov/uranus | başlık = Uranus | erişimtarihi = 11 Ağustos 2021 | tarih = 5 Mayıs 2015 | çalışma = NASA | ad = Brian | soyadı = Dunbar | arşivurl = https://web.archive.org/web/20150516020700/http://www.nasa.gov/uranus | arşivtarihi = 16 Mayıs 2015}}</ref> Çap açısından [[Jüpiter (gezegen)|Jüpiter]] ve [[Satürn (gezegen)|Satürn]]'den sonra üçüncü, kütle açısındansa bu iki gezegen ve [[Neptün (gezegen)|Neptün]]'ün ardından dördüncü sırada gelir. Adını [[Yunan mitolojisi]]ndeki gökyüzü tanrısı [[Uranos]]'tan ([[Yunanca]]'da ''Οὐρανός'', [[Latince]]leştirilmiş şekli ile [[Uranüs (tanrı)|Uranus]]) alır.<ref>{{Web kaynağı | url = https://www.space.com/18704-who-discovered-uranus.html | başlık = Uranüs'ü kim keşfetti ve ismi nasıl okunur? | erişimtarihi = 11 Ağustos 2021 | tarih = 28 Şubat 2018 | dil = İngilizce | çalışma = Space.com | ad = | soyadı = | arşivurl = https://web.archive.org/web/20121203175518/https://www.space.com/18704-who-discovered-uranus.html | arşivtarihi = 3 Aralık 2012}}</ref> 1781 yılında [[William Herschel]] tarafından keşfedilmiştir ve [[Buz devi]] sınıfına girer. |
|||
Uranüs, Güneş Sistemi gezegenleri arasında en büyük üçüncü çapa ve en büyük dördüncü kütleye sahiptir. Mevcut modellere göre, uçucu [[Manto (jeoloji)|manto]] tabakasının içinde kayalık bir çekirdek ve onu çevreleyen kalın bir [[hidrojen]] ve [[helyum]] atmosferi bulunmaktadır. Üst atmosferinde eser miktarda [[hidrokarbon]] ve [[karbonmonoksit]] ile birlikte [[karbondioksit]] tespit edildi. Uranüs'ün atmosferinde {{Dönüştürme|900|km/h|mph|abbr=on|order=out}} en yüksek rüzgâr hızı, kutup örtüsündeki değişimler ve düzensiz bulut oluşumu gibi açıklanamayan birçok iklim olayı vardır. Gezegen ayrıca diğer dev gezegenlere kıyasla çok düşük iç ısıya sahiptir ve bunun nedeni belirsizliğini korumaktadır. |
|||
Diğer dev gezegenler gibi Uranüs'ün de bir [[Uranüs'ün halkaları|halka sistemi]], bir [[Manyetosfer|manyetosferi]] ve birçok [[Doğal uydu|doğal uydusu]] vardır. Son derece karanlık olan halka sistemi, gelen ışığın yalnızca yaklaşık %2'sini yansıtır. Uranüs'ün 28 doğal uydusu, 13'ü küçük [[İç uydu|iç uydular]] olmak üzere bilinen 18 [[Düzenli uydu|normal uyduyu]] içerir. Daha uzakta gezegenin daha büyük beş [[Gezegen kütleli uydular|büyük uydusu]] vardır: [[Miranda (uydu)|Miranda]], [[Ariel (uydu)|Ariel]], [[Umbriel (uydu)|Umbriel]], [[Titania (uydu)|Titania]] ve [[Oberon (uydu)|Oberon]]. Uranüs'ten çok daha uzakta yörüngede dönen dokuz [[düzensiz uydu]] vardır. Gezegenin manyetosferi oldukça asimetriktir ve halkalarının ve uydularının kararmasının nedeni olabilecek birçok [[Yüklü parçacık|yüklü parçacığa]] sahiptir. |
|||
Uranüs çıplak gözle görülebilir, ancak çok sönüktür ve [[William Herschel]] tarafından ilk kez gözlemlendiği 1781 yılına kadar bir gezegen olarak sınıflandırılmadı. Keşfinden yaklaşık yetmiş yıl sonra, gezegene [[İlk Yunan tanrıları|Yunan ilkel tanrılarından]] biri olan Yunan tanrısı [[Uranüs (mitoloji)|Uranüs]]'ün (Ouranos) adının verilmesi konusunda fikir birliğine varıldı. 2024 yılı itibariyle, 1986 yılında ''[[Voyager 2]]'' sondası gezegenin yanından geçtiğinde sadece bir kez yakından ziyaret edildi.<ref>{{Web kaynağı|url=https://solarsystem.nasa.gov/planets/uranus/exploration?page=0&per_page=10&order=launch_date+desc,title+asc&search=&tags=Uranus&category=33|başlık=Exploration {{!}} Uranus|erişimtarihi=8 Şubat 2020|arşivtarihi=7 Ağustos 2020|arşivurl=https://web.archive.org/web/20200807125253/https://solarsystem.nasa.gov/planets/uranus/exploration/?page=0&per_page=10&order=launch_date+desc,title+asc&search=&tags=Uranus&category=33|çalışma=NASA Solar System Exploration|alıntı=Jan. 24, 1986: NASA's Voyager 2 made the first - and so far the only - visit to Uranus.}}</ref> Günümüzde teleskoplarla çözülebilmesine ve gözlemlenebilmesine rağmen, Gezegen Bilimi Decadal Araştırması'nın önerilen Uranüs Yörünge ve Sondası görevini 2023-2032 araştırmasında en yüksek öncelik haline getirme kararının ve [[Çin Ulusal Uzay İdaresi|CNSA]]'nın ''Tianwen-4''<nowiki/>'ün bir alt sondasıyla gezegenin yanından geçme önerisinin gösterdiği gibi, gezegeni yeniden ziyaret etme arzusu çok fazladır.<ref name="TianwenPlSoc">{{Haber kaynağı|url=https://www.planetary.org/articles/chinas-plans-for-outer-solar-system-exploration|başlık=China's plans for outer Solar System exploration|erişimtarihi=24 Ocak 2024|arşivtarihi=31 Aralık 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20231231044006/https://www.planetary.org/articles/chinas-plans-for-outer-solar-system-exploration|tarih=21 Aralık 2023|dil=en|çalışma=The Planetary Society|ad=Andrew|soyadı=Jones}}</ref> |
|||
== Tarihi == |
|||
[[Dosya:Discovery_of_Uranus1781.png|sol|küçükresim|Keşfedildiği tarih olan 13 Mart 1781'de Uranüs'ün konumu (haçla işaretlenmiştir)]] |
|||
Klasik gezegenler gibi Uranüs de çıplak gözle görülebilir, ancak sönüklüğü ve yavaş yörüngesi nedeniyle eski gözlemciler tarafından hiçbir zaman bir gezegen olarak kabul edilmedi.<ref>{{Web kaynağı|url=https://www.mira.org/fts0/planets/101/text/txt001x.htm|başlık=MIRA's Field Trips to the Stars Internet Education Program|erişimtarihi=5 Mayıs 2021|arşivtarihi=1 Mayıs 2021|arşivurl=https://web.archive.org/web/20210501025331/http://www.mira.org/fts0/planets/101/text/txt001x.htm|çalışma=Monterey Institute for Research in Astronomy}}</ref> [[William Herschel|Sir William Herschel]], Uranüs'ü ilk kez 13 Mart 1781'de gözlemledi ve Uranüs'ün bir gezegen olarak keşfedilmesine yol açarak tarihte ilk kez [[Güneş Sistemi]]'nin bilinen sınırlarını genişletti ve Uranüs'ü bir [[teleskop]] yardımıyla bu şekilde sınıflandırılan ilk gezegen haline getirdi. Uranüs'ün keşfi aynı zamanda bilinen Güneş Sistemi'nin boyutunu da iki katına çıkardı çünkü Uranüs, [[Satürn]] gezegeninin Güneş'e olan uzaklığının yaklaşık iki katıdır. |
|||
=== Keşif === |
|||
[[Dosya:William_Herschel01.jpg|sol|küçükresim|[[William Herschel]], Uranüs'ün kaşifi]] |
|||
Bir gezegen olarak tanınmasından önce Uranüs, genellikle bir yıldız olarak yanlış tanımlansa da, birçok kez gözlemlendi. Bilinen en eski gözlem [[Hipparkos]] tarafından yapıldı; Hipparkos, MÖ 128 yılında, daha sonra [[Batlamyus]]'un ''[[Almagest]]''<nowiki/>'ine dahil edilecek olan [[yıldız kataloğu]] için onu bir yıldız olarak kaydetti.<ref>{{Akademik dergi kaynağı|url=|başlık=Was Uranus Observed by Hipparchos?|tarih=2013|sayı=4|sayfalar=377-387|çalışma=Journal for the History of Astronomy|cilt=44|soyadı=René Bourtembourg|doi=10.1177/002182861304400401}}</ref> En erken kesin gözlem, 1690 yılında [[John Flamsteed]] tarafından yapıldı ve Flamsteed en az altı kez gözlemleyerek, 34 [[Taurus (takımyıldız)|Tauri]] olarak katalogladı. Fransız gökbilimci [[Pierre Charles Le Monnier]], Uranüs'ü 1750 ile 1769 yılları arasında dört gece üst üste olmak üzere en az on iki kez gözlemledi.<ref>{{Web kaynağı|url=http://www.thespaceguy.com/Uranus.htm|başlık=Uranus – About Saying, Finding, and Describing It|erişimtarihi=5 Mayıs 2021|arşivtarihi=10 Ağustos 2011|arşivurl=https://web.archive.org/web/20110810072629/http://www.thespaceguy.com/Uranus.htm|çalışma=Astronomy Briefly|yayıncı=thespaceguy.com|ad=Duane|soyadı=Dunkerson}}</ref> |
|||
Sir [[William Herschel]], 13 Mart 1781'de [[Bath, Somerset]], [[İngiltere]]'deki New King Street 19 numaradaki evinin bahçesinden (şimdi Herschel Astronomi Müzesi) Uranüs'ü gözlemledi<ref>{{Web kaynağı|url=http://www.bath-preservation-trust.org.uk/|başlık=Bath Preservation Trust|erişimtarihi=29 Eylül 2007|arşivtarihi=29 Eylül 2018|arşivurl=https://web.archive.org/web/20180929004747/http://www.bath-preservation-trust.org.uk/}}</ref> ve 26 Nisan 1781'de [[kuyruklu yıldız]] olarak rapor etti.<ref>{{Akademik dergi kaynağı|başlık=Account of a Comet, By Mr. Herschel, F. R. S.; Communicated by Dr. Watson, Jun. of Bath, F. R. S|tarih=1781|sayfalar=492–501|çalışma=Philosophical Transactions of the Royal Society of London|cilt=71|soyadı=Herschel, William|doi=10.1098/rstl.1781.0056|ad2=Dr.|soyadı2=Watson}}</ref> Herschel, ev yapımı 6,2 inçlik yansıtıcı bir teleskopla "sabit yıldızların [[Iraklık açısı|paralaksı]] üzerine bir dizi gözlem yaptı."<ref name="Ref-1">Journal of the Royal Society and Royal Astronomical Society 1, 30, quoted in [[Uranus#Miner|Miner]], s. 8.</ref><ref>{{Akademik dergi kaynağı|url=https://skyandtelescope.org/observing/ice-giants-neptune-and-uranus/|başlık=Ice Giants: The Discovery of Nepture and Uranus|erişimtarihi=21 Kasım 2020|arşivtarihi=22 Kasım 2020|arşivurl=https://web.archive.org/web/20201122123848/https://skyandtelescope.org/observing/ice-giants-neptune-and-uranus/|tarih=29 Temmuz 2020|çalışma=Sky & Telescope|yayıncı=American Astronomical Society}}</ref> |
|||
== Yörünge == |
== Yörünge == |
||
Sayfanın 00.17, 9 Temmuz 2024 tarihindeki hâli
Voyager 2, 24 Ocak 1986'da Uranüs'ü görüntüledi | |||||||||||||
Keşif | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Keşfeden | William Herschel | ||||||||||||
Keşif tarihi | 13 Mart 1781 | ||||||||||||
Adlandırmalar | |||||||||||||
Adın kaynağı | Latince Ūranus Yunan tanrısından Οὐρανός Ouranos | ||||||||||||
Sıfatlar | Uranian | ||||||||||||
Sembol | |||||||||||||
Yörünge özellikleri[1] | |||||||||||||
Günöte | 20,11 AU | ||||||||||||
Günberi | 18,33 AU | ||||||||||||
19,2184 AU | |||||||||||||
Dış merkezlik | 0,046381 | ||||||||||||
| |||||||||||||
369,66 gün[4] | |||||||||||||
Ortalama yörünge hızı | 6,80 km/sn[4] | ||||||||||||
142,238600° | |||||||||||||
Eğiklik | Tutuluma 0,773° Güneş ekvatoruna 6,48° Değişmeyen düzleme 0,99°[5] | ||||||||||||
74,006° | |||||||||||||
19 Ağu 2050[6] | |||||||||||||
96,998857° | |||||||||||||
Bilinen doğal uydusu | 28 | ||||||||||||
Fiziksel özellikler | |||||||||||||
5,38[7] ile 6,03[7] | |||||||||||||
3,3″ ile 4,1″[4] | |||||||||||||
Ortalama yarıçap | 25.362 ± 7 km[8] | ||||||||||||
Ekvatoral yarıçap | 25.559 ± 4 km 4,007 Dünya[8] | ||||||||||||
Kutupsal yarıçap | 24.973 ± 20 3,929 Dünya[8] | ||||||||||||
Basıklık | 0,0229 ± 0,0008[8] | ||||||||||||
Çevresi | 159.354,1 km[2] | ||||||||||||
8,1156 × 109 km2[2] 15,91 Dünya | |||||||||||||
Hacim | 6,833 × 1013 km3[4] 63,086 Dünya | ||||||||||||
Kütle | (8,6810 ± 0,0013) × 1025 kg 14,536 Dünya[9] GM=5.793.939 ± 13 km3/sn2 | ||||||||||||
Ortalama yoğunluk | 1,27 g/cm3[4] | ||||||||||||
8,69 m/sn2[4] 0,886 g | |||||||||||||
Atalet momenti faktörü | 0,23[10] (tahmini) | ||||||||||||
21,3 km/sn[4] | |||||||||||||
-0,71833 g (ters yön) 17 sa 14 dak 24 sn[8] | |||||||||||||
Ekvatoral dönme hızı | 2,59 km/sn 9.320 km/sa | ||||||||||||
97,77° (yörüngeye)[4] | |||||||||||||
Kuzey kutbu sağ açıklık | 17sa 9d 15s 257,311°[8] | ||||||||||||
Kuzey kutbu dik açıklık | −15,175°[8] | ||||||||||||
Albedo | 0,300 (Bond)[11] 0,488 (geom.)[12] | ||||||||||||
| |||||||||||||
Atmosfer[14][15][16] | |||||||||||||
27,7 km[4] | |||||||||||||
Bileşimleri | (1,3 bar'ın altında) Gazlar:
Buzlar:
| ||||||||||||
| |||||||||||||
Uranüs, Güneş'e yakınlık bakımından yedinci gezegendir. Gazlı, camgöbeği renginde bir buz devidir. Gezegenin büyük bir kısmı, astronominin "buz" ya da uçucu maddeler olarak adlandırdığı maddenin süperkritik fazındaki su, amonyak ve metandan oluşur. Gezegenin atmosferi karmaşık katmanlı bir bulut yapısına sahiptir ve tüm Güneş Sistemi gezegenleri arasında 49 K (-224 °C; -371,2 °F) ile en düşük minimum sıcaklığa sahiptir. Gezegenin 82,23°'lik belirgin bir eksenel eğimi ve 17 saat 14 dakikalık bir geriye dönüş periyodu vardır. Bu, Güneş etrafındaki 84 Dünya yıllık bir yörünge döneminde kutuplarının yaklaşık 42 yıl sürekli güneş ışığı aldığı ve ardından 42 yıl sürekli karanlık olduğu anlamına gelir.
Uranüs, Güneş Sistemi gezegenleri arasında en büyük üçüncü çapa ve en büyük dördüncü kütleye sahiptir. Mevcut modellere göre, uçucu manto tabakasının içinde kayalık bir çekirdek ve onu çevreleyen kalın bir hidrojen ve helyum atmosferi bulunmaktadır. Üst atmosferinde eser miktarda hidrokarbon ve karbonmonoksit ile birlikte karbondioksit tespit edildi. Uranüs'ün atmosferinde 900 km/sa (560 mph) en yüksek rüzgâr hızı, kutup örtüsündeki değişimler ve düzensiz bulut oluşumu gibi açıklanamayan birçok iklim olayı vardır. Gezegen ayrıca diğer dev gezegenlere kıyasla çok düşük iç ısıya sahiptir ve bunun nedeni belirsizliğini korumaktadır.
Diğer dev gezegenler gibi Uranüs'ün de bir halka sistemi, bir manyetosferi ve birçok doğal uydusu vardır. Son derece karanlık olan halka sistemi, gelen ışığın yalnızca yaklaşık %2'sini yansıtır. Uranüs'ün 28 doğal uydusu, 13'ü küçük iç uydular olmak üzere bilinen 18 normal uyduyu içerir. Daha uzakta gezegenin daha büyük beş büyük uydusu vardır: Miranda, Ariel, Umbriel, Titania ve Oberon. Uranüs'ten çok daha uzakta yörüngede dönen dokuz düzensiz uydu vardır. Gezegenin manyetosferi oldukça asimetriktir ve halkalarının ve uydularının kararmasının nedeni olabilecek birçok yüklü parçacığa sahiptir.
Uranüs çıplak gözle görülebilir, ancak çok sönüktür ve William Herschel tarafından ilk kez gözlemlendiği 1781 yılına kadar bir gezegen olarak sınıflandırılmadı. Keşfinden yaklaşık yetmiş yıl sonra, gezegene Yunan ilkel tanrılarından biri olan Yunan tanrısı Uranüs'ün (Ouranos) adının verilmesi konusunda fikir birliğine varıldı. 2024 yılı itibariyle, 1986 yılında Voyager 2 sondası gezegenin yanından geçtiğinde sadece bir kez yakından ziyaret edildi.[18] Günümüzde teleskoplarla çözülebilmesine ve gözlemlenebilmesine rağmen, Gezegen Bilimi Decadal Araştırması'nın önerilen Uranüs Yörünge ve Sondası görevini 2023-2032 araştırmasında en yüksek öncelik haline getirme kararının ve CNSA'nın Tianwen-4'ün bir alt sondasıyla gezegenin yanından geçme önerisinin gösterdiği gibi, gezegeni yeniden ziyaret etme arzusu çok fazladır.[19]
Tarihi
Klasik gezegenler gibi Uranüs de çıplak gözle görülebilir, ancak sönüklüğü ve yavaş yörüngesi nedeniyle eski gözlemciler tarafından hiçbir zaman bir gezegen olarak kabul edilmedi.[20] Sir William Herschel, Uranüs'ü ilk kez 13 Mart 1781'de gözlemledi ve Uranüs'ün bir gezegen olarak keşfedilmesine yol açarak tarihte ilk kez Güneş Sistemi'nin bilinen sınırlarını genişletti ve Uranüs'ü bir teleskop yardımıyla bu şekilde sınıflandırılan ilk gezegen haline getirdi. Uranüs'ün keşfi aynı zamanda bilinen Güneş Sistemi'nin boyutunu da iki katına çıkardı çünkü Uranüs, Satürn gezegeninin Güneş'e olan uzaklığının yaklaşık iki katıdır.
Keşif
Bir gezegen olarak tanınmasından önce Uranüs, genellikle bir yıldız olarak yanlış tanımlansa da, birçok kez gözlemlendi. Bilinen en eski gözlem Hipparkos tarafından yapıldı; Hipparkos, MÖ 128 yılında, daha sonra Batlamyus'un Almagest'ine dahil edilecek olan yıldız kataloğu için onu bir yıldız olarak kaydetti.[21] En erken kesin gözlem, 1690 yılında John Flamsteed tarafından yapıldı ve Flamsteed en az altı kez gözlemleyerek, 34 Tauri olarak katalogladı. Fransız gökbilimci Pierre Charles Le Monnier, Uranüs'ü 1750 ile 1769 yılları arasında dört gece üst üste olmak üzere en az on iki kez gözlemledi.[22]
Sir William Herschel, 13 Mart 1781'de Bath, Somerset, İngiltere'deki New King Street 19 numaradaki evinin bahçesinden (şimdi Herschel Astronomi Müzesi) Uranüs'ü gözlemledi[23] ve 26 Nisan 1781'de kuyruklu yıldız olarak rapor etti.[24] Herschel, ev yapımı 6,2 inçlik yansıtıcı bir teleskopla "sabit yıldızların paralaksı üzerine bir dizi gözlem yaptı."[25][26]
Yörünge
Uranüs, Güneş çevresinde bir devrini 84 yılda tamamlar. Hafifçe eliptik olan yörüngesi boyunca, Güneş'e uzaklığı yaklaşık 18-20 astronomik birim arasında değişir.
Fiziksel özellikler
Uranüs’ün kütlesi Dünya’nınkinin 15 katı, hacmi ise 63 katıdır. Uranüs’ün çevresinde ince, keskin hatlı ve koyu renkli 10 halkanın olduğu tespit edilmiştir. Halkaların tümü, yaklaşık 1 m çapında koyu renkli kaya benzeri parçalardan oluşmaktadır. Bunların yapısı henüz belirlenememiştir. Uranüs, kutbu güneşe bakacak şekilde tekerlek gibi döner. Böylece etrafındaki halkalar da dik olarak onunla birlikte döner.
Uranüs’te, Dünya’nın ve Satürn’ün çevresindekilerle karşılaştırılabilecek ölçüde manyetik alan vardır. Manyetik alanın ekseni, gezegenin dönme eksenine göre 55o eğiktir ve bu diğer gezegenlere oranla oldukça yüksek bir değerdir. Bu eğiklik manyetik alanın, güneş rüzgarı karşında tirbuşon benzeri uzun bir kuyruk yapmasına neden olur. Gezegenin dönme periyodu yaklaşık olarak 17.5 saattir ve dönme ekseni olağan dışıdır. Uranüs’ün eriyik halde bulunan ağır bir çekirdeği vardır. Çekirdeğin çevresinde ise su, metan ve amonyaktan oluşan birkaç bin oC sıcaklığında ve binlerce km kalınlığında bir manto yer alır. Bu aşırı sıcak mantonun, üzerindeki atmosferin ağırlığından kaynaklanan devasa basıncın etkisiyle kaynayamadığı ve buranın elektriksel olarak iletken olduğu, gezegenin manyetik alanını sınırladığı düşünülmektedir.
Atmosfer
Kütlesi Dünya'nınkinin yaklaşık 14.5 katıdır ve bu onu büyük gezegenler arasında en az kütleli gezegen haline getirir. Bununla birlikte, çapı, Neptün'ünkinden biraz daha büyüktür, Dünya çapının yaklaşık dört katıdır. Toplam 1.27 g / cm yoğunluk Uranüs'ü Satürn'den sonra ikinci en az yoğun gezegen yapar. Uranüs yapısının standart modeli üç katmandan oluşmasıdır: merkezdeki kayalık çekirdek, ortada donmuş bir manto ve bir dış hidrojen veya helyum gazı tabakası. Buz örtüsü terimiyse insanlar tarafından geleneksel olarak bilinen buz değil, su, amonyak ve diğer uçucu maddelerden oluşan sıcak ve yoğun bir sıvıdır.
Yukarıdaki model makul standart olmasına rağmen benzersiz değildir, diğer modeller de gözlemleri karşılar. Örneğin, donmuş mantoda önemli miktarda hidrojen ve kaya materyali karıştırılırsa, içindeki toplam buz kütlesi daha küçük olacak ve sonuç olarak, toplam kaya ve hidrojen kütlesi daha büyük olacaktır. Şu anda mevcut veriler bilimin hangi modelin doğru olduğunu belirlemesine izin vermemektedir.[27]
- Etkin sıcaklık 58 K
- 1 bar basınçtaki sıcaklık 76 K
- 1 bar basınçtaki yoğunluk 0.42 kg/m³
- Rüzgâr hızı 0 ile 200 m/s arası
- Skala yüksekliği 27.7 km
- Ortalama moleküler ağırlık 2.64 g/mol
- Bileşim: Hidrojen (H2) % 83, Helyum (He) %15, Metan (CH4) %2, Aerosoller: Amonyum buzu; su buzu; amonyum hidrosülfit; Metan buzu
Uydular
Uranüs’ün 28 uydudan oluşan bir uydu sistemine sahip olduğu bilinmektedir. Jüpiter ve Satürn’den sonra en fazla uyduya sahip olan gezegendir. Beş büyük uydusunun (Miranda, Umbriel, Ariel, Oberon ve Titania) çapları 470–1580 km arasında değişir.
Küçük uydular: Cordelia, Ophelia, Bianca, Cressida, Desdemona, Juliet, Portia, Rosalind, Belinda, Puck, Caliban, Stephano, Trinculo, Sycorax, Prospero, Setebos, S/1986 U10, S/2001 U2, S/2001 U3, S/2003 U1, S/2003 U2, S/2003 U3
Kaynakça
- ^ Simon, J.L.; Bretagnon, P.; Chapront, J.; Chapront-Touzé, M.; Francou, G.; Laskar, J. (Şubat 1994). "Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets". Astronomy and Astrophysics. 282 (2). ss. 663-683. Bibcode:1994A&A...282..663S.
- ^ a b c Munsell, Kirk (14 Mayıs 2007). "NASA: Solar System Exploration: Planets: Uranus: Facts & Figures". NASA. 19 Kasım 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2007.
- ^ Seligman, Courtney. "Rotation Period and Day Length". 9 Mart 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2009.
- ^ a b c d e f g h i Williams, Dr. David R. (31 Ocak 2005). "Uranus Fact Sheet". NASA. 19 Aralık 1996 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2007.
- ^ Souami, D.; Souchay, J. (Temmuz 2012). "The solar system's invariable plane". Astronomy & Astrophysics. Cilt 543. s. 11. Bibcode:2012A&A...543A.133S. doi:10.1051/0004-6361/201219011. A133.
- ^ "HORIZONS Web-Interface". ssd.jpl.nasa.gov. 4 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b Mallama, A.; Hilton, J.L. (2018). "Computing Apparent Planetary Magnitudes for The Astronomical Almanac". Astronomy and Computing. Cilt 25. ss. 10-24. arXiv:1808.01973 $2. Bibcode:2018A&C....25...10M. doi:10.1016/j.ascom.2018.08.002.
- ^ a b c d e f g Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, Brent A.; A'Hearn, Michael F.; Conrad, Albert R.; Consolmagno, Guy J.; Hestroffer, Daniel; Hilton, James L.; Krasinsky, Georgij A.; Neumann, Gregory A.; Oberst, Jürgen; Stooke, Philip J.; Tedesco, Edward F.; Tholen, David J.; Thomas, Peter C.; Williams, Iwan P. (2007). "Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 98 (3). ss. 155-180. Bibcode:2007CeMDA..98..155S. doi:10.1007/s10569-007-9072-y.
- ^ Jacobson, R. A.; Campbell, J. K.; Taylor, A. H.; Synnott, S. P. (Haziran 1992). "The masses of Uranus and its major satellites from Voyager tracking data and earth-based Uranian satellite data". The Astronomical Journal. 103 (6). ss. 2068-2078. Bibcode:1992AJ....103.2068J. doi:10.1086/116211.
- ^ de Pater, Imke; Lissauer, Jack J. (2015). Planetary Sciences (2. bas.). New York: Cambridge University Press. s. 250. ISBN 978-0521853712. 17 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2021.
- ^ Pearl, J.C. (1990). "The albedo, effective temperature, and energy balance of Uranus, as determined from Voyager IRIS data". Icarus. 84 (1). ss. 12-28. Bibcode:1990Icar...84...12P. doi:10.1016/0019-1035(90)90155-3.
- ^ Mallama, Anthony; Krobusek, Bruce; Pavlov, Hristo (2017). "Comprehensive wide-band magnitudes and albedos for the planets, with applications to exo-planets and Planet Nine". Icarus. Cilt 282. ss. 19-33. arXiv:1609.05048 $2. Bibcode:2017Icar..282...19M. doi:10.1016/j.icarus.2016.09.023.
- ^ Podolak, M.; Weizman, A.; Marley, M. (Aralık 1995). "Comparative models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science. 43 (12). ss. 1517-1522. Bibcode:1995P&SS...43.1517P. doi:10.1016/0032-0633(95)00061-5.
- ^ a b Lunine, Jonathan I. (Eylül 1993). "The Atmospheres of Uranus and Neptune". Annual Review of Astronomy and Astrophysics. Cilt 31. ss. 217-263. Bibcode:1993ARA&A..31..217L. doi:10.1146/annurev.aa.31.090193.001245.
- ^ Lindal, G. F.; Lyons, J. R.; Sweetnam, D. N.; Eshleman, V. R.; Hinson, D. P.; Tyler, G. L. (30 Aralık 1987). "The Atmosphere of Uranus: Results of Radio Occultation Measurements with Voyager 2". Journal of Geophysical Research. 92 (A13). ss. 14,987-15,001. Bibcode:1987JGR....9214987L. doi:10.1029/JA092iA13p14987. ISSN 0148-0227.
- ^ Conrath, B.; Gautier, D.; Hanel, R.; Lindal, G.; Marten, A. (1987). "The Helium Abundance of Uranus from Voyager Measurements". Journal of Geophysical Research. 92 (A13). ss. 15003-15010. Bibcode:1987JGR....9215003C. doi:10.1029/JA092iA13p15003.
- ^ Irwin, Patrick G. J.; Toledo, Daniel; Garland, Ryan; Teanby, Nicholas A.; Fletcher, Leigh N.; Orton, Glenn A.; Bézard, Bruno (23 Nisan 2018). "Detection of hydrogen sulfide above the clouds in Uranus's atmosphere" (PDF). Nature Astronomy. 2 (5). ss. 420-427. Bibcode:2018NatAs...2..420I. doi:10.1038/s41550-018-0432-1. hdl:2381/42547. 28 Nisan 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2021.
- ^ "Exploration | Uranus". NASA Solar System Exploration. 7 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2020.
Jan. 24, 1986: NASA's Voyager 2 made the first - and so far the only - visit to Uranus.
- ^ Jones, Andrew (21 Aralık 2023). "China's plans for outer Solar System exploration". The Planetary Society (İngilizce). 31 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2024.
- ^ "MIRA's Field Trips to the Stars Internet Education Program". Monterey Institute for Research in Astronomy. 1 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2021.
- ^ René Bourtembourg (2013). "Was Uranus Observed by Hipparchos?". Journal for the History of Astronomy. 44 (4): 377-387. doi:10.1177/002182861304400401.
- ^ Dunkerson, Duane. "Uranus – About Saying, Finding, and Describing It". Astronomy Briefly. thespaceguy.com. 10 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2021.
- ^ "Bath Preservation Trust". 29 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2007.
- ^ Herschel, William; Watson, Dr. (1781). "Account of a Comet, By Mr. Herschel, F. R. S.; Communicated by Dr. Watson, Jun. of Bath, F. R. S". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. 71: 492–501. doi:10.1098/rstl.1781.0056.
- ^ Journal of the Royal Society and Royal Astronomical Society 1, 30, quoted in Miner, s. 8.
- ^ "Ice Giants: The Discovery of Nepture and Uranus". Sky & Telescope. American Astronomical Society. 29 Temmuz 2020. 22 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 17 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2019.